Kooldries-Hoofsweer ligt vlak naast het kanaal Dessel-Schoten. Tijdens het graven van dit kanaal in de 19de eeuw werden de dikke kleilagen in de ondergrond opgemerkt, en meteen vestigden zich een aantal steenfabrieken naast kanaal om de klei te exploiteren. Zo ontstonden de talrijke kleiputten die het gebied kenmerken. Deze putten zijn na de kleiwinningen in verval geraakt, gevuld met regenwater en uiteindelijk verbost met wilgenstruwelen. Door de onderliggende kleilaag kent Kooldries-Hoofsweer een zeer dynamisch systeem van uitdrogen en vernatten waardoor het een unieke fauna en flora herbergt.
Naast de typerende kleiputten tref je er een eikenberkenbos aan, een rietveld, wilgenstruweel, een stukje heide en een oude hoogstamboomgaard. Door de sterke schommelingen van het waterpeil is een derde van het gebied de laatste jaren helemaal ontoegankelijk geworden. Maar tijdens droge zomers zakt het water weer en ontstaan er waterpartijen, dammetjes en zacht glooiende oevers. Hierop verschijnen dan zeldzame planten zoals de naaldwaterbies en de kleine en de ronde zonnedauw.
Een paradijs voor amfibieën en vogels
De Kooldries-Hoofsweer is een gebied met een verscheidenheid aan biotopen: open water, wilgenstruwelen, zomereiken-berkenbos, heischraal grasland en een stukje heide. Deze verscheidenheid valt zeker in de smaak bij amfibieën waaronder de zeldzame kamsalamander. Ook libellen en vlinders zijn hier talrijk. Vogelsoorten als dodaars, specht, boomklever, wielewaal, boomvalk en ijsvogel vinden hun toevlucht aan de grote kleiputten of in de nattere bossen. Een kijkwand aan de grootste kleiput geeft je de gelegenheid deze vogels in alle rust te observeren.
Beheer
Om de typische kenmerken van de Kooldries-Hoofsweer te behouden, worden vijveroevers vrij gemaakt van opslag om pioniersplanten zoals de zeldzame ronde zonnedauw meer kansen te bieden. Het 17 ha grote Kooldries is in beheer bij Natuurpunt en het 30 ha grote Hoofsweer is in beheer bij het ANB. Samen zorgen we ervoor dat dit uniek stuk natuur bewaard blijft en optimale ontwikkelingskansen biedt aan vele zeldzame dieren en planten. Het is ook Europees habitatrichtlijngebied voor de kamsalamander. Specifieke instandhoudingsdoelstellingen bepalen hierdoor het beheer.