Het Pijnven is een levende getuige van een belangrijk stuk Limburgse geschiedenis. De aanwezige Corsicaanse dennen werden destijds aangeplant om als stuthout in de mijnen te dienen. Dennenhout kraakt bij de minste beweging en is daardoor zeer geschikt als stutpaal. Het kraken waarschuwt immers de mijnwerkers bij instortingsgevaar.
Op enkele plaatsen in het Pijnven vind je nog heiderelicten terug. Vóór de komst van de mijnindustrie was dit gebied immers een typisch Kempens heidelandschap met struik- en dopheide.
Ondanks de relatief jonge leeftijd van het bos (bijna 100 jaar) is er een gevarieerd dierenleven. De bossen vormen de ideale thuishaven voor o.a. zwarte specht, buizerd, sperwer, wespendief en ransuil. Opmerkelijke aanwezige is de zeldzame nachtzwaluw. De vele zangvogels maken van dit bos ook een streling voor het oor.
Ben je zelf een vroege vogel, dan heb je misschien kans om oog in oog te staan met een ree of vos.
Wegens brandgevaar en om de zeldzame broedvogels te beschermen, zijn delen van het bos niet toegankelijk voor bezoekers. Een niet overdreven maatregel als je weet dat dit bos in het verleden al herhaaldelijk gedeeltelijk afbrandde.