Aan de randen van de natte vallei treffen we enkele Diestiaanheuvels aan. Deze heuvels zijn de zandbanken die achterbleven toen de Diestiaanzee zich 7 miljoen jaren geleden terugtrok. Een voorbeeld van zo een heuvel is de Hooilandse Berg. Deze 55 meter hoge heuvel is nu grotendeels bebost, plaatselijk met vele exoten. Het natuurbeheerplan voorziet hier een beperkte omvorming tot heide.
De afwisseling van natte valleigronden, zandige donken en droge Diestiaanheuvels zorgt voor een heel scala aan planten met waterminnende planten als waterdrieblad, wateraardbei, moeraswederik, dotterbloem en veenpluis terwijl op de drogere plekken heidekartelblad, stekelbrem, blauwe knoop en grondster groeien. Ook vele dieren voelen zich aangetrokken tot de vallei. Je vindt er vogels als houtsnip, watersnip, boomvalk, havik en wespendief en talloze insecten waaronder de bruine glazenmaker, de plasrombout, de viervlek en de bandheidelibel naast talrijke zwarte heidelibellen, de moerassprinkhaan en de veldkrekel.
Dit waardevolle natuurgebied kent ook enkele belangrijke problemen: verblijfsrecreatie, de lozing van industrieel afvalwater in de Grote Beek, de slechte waterkwaliteit in sommige beken door lozing van huishoudelijke afvalwater en verruiging door ontbrekend beheer. Voor elk van deze problemen wordt actief aan oplossingen gewerkt.
Om dit kwetsbare natuurgebied zo goed mogelijk te beschermen, ontwikkelde het Agentschap voor Natuur en Bos i.s.m. talrijke partners een doordacht natuurbeheerplan voor de tot Vlaams natuurreservaat opgerichte eigendommen (± 400 ha). Illegale weekendverblijven werden afgebroken. Visvijvers worden omgevormd tot natuurvriendelijke vijvers en poelen. Heidebiotopen werden hersteld en een 150-tal hectare graslanden worden jaarlijks gehooid en begraasd, enz… Hierbij werken landbouwers, hobbyboeren en het ANB nauw samen aan een grotere biodiversiteit in dit Vlaams natuurreservaat.