In de slikken en schorren van de IJzermonding krioelt het van leven. Kiezel-, blauw- en groenwieren zijn massaal aanwezig. Deze microscopische kleine planten leggen het slik vast en geven zo hogere plantensoorten zoals zeekraal de kans om te groeien. Per vierkante meter leven zo’n 20.000 tot 30.000 bodemdieren. Het is een bonte verzameling van schelpen, wormen, slakken, kreeftachtigen… Wadvogels zoals wulp, bonte strandloper en scholekster komen hier hun uitgebreide dagschotel verorberen. Bij laagtij komen sommige gebieden droog te staan. Hier ontstaan de schorren die begroeid zijn met planten zoals kweldergas, zeeweegbree, lamsoor, gewone zoutmelde en het overvloedig aanwezige strandkweek.
De zaden van die planten vormen de gegeerde winterkost voor zangvogels als kneu, frater, strandleeuwerik en sneeuwgors.
Naast slikken en schorren treffen we in de IJzermonding ook duinen aan met een eigen fauna en flora zoals parnassia, blauwe bremraap, tapuit…
Niet lang geleden dreigden verzanding, vervuiling en verkaveling de zeldzame natuur van de IJzermonding te laten verdwijnen. In de jaren negentig konden allerlei natuurherstelcampagnes het tij keren. Natuurpunt vzw startte in 1993 met Plan Zeehond. Kort daarna erkende de Vlaamse overheid dit gebied als natuurreservaat. Ze stippelde concrete maatregelen uit om de kwetsbare en bedreigde natuur te herstellen. Europa ondernam actie via het LIFE-project Integral Coastal Conservation Initiative (ICCI). Door al die krachten te bundelen kon men het natuurherstel in de IJzermonding in verschillende fasen realiseren. Een belangrijke ingreep hierbij was de afbraak van de aanwezige loodsen en vervallen maritieme basis. Dat de zeehond zich na vele jaren weer laat opmerken in de IJzermonding is alvast een goed teken.