Eeuwenlang was het Vrijbos een beruchte plaats waar de Houthulstse ‘boskanters’, een allegaartje van berkenbezembinders en leurders, een veilig onderkomen vonden.
Het huidige Vrijbos is een overblijfsel van het voormalige historische Woud van Houthulst, dat in de vroege middeleeuwen nog ongeveer 4000 hectare groot was. De grenzen van dit woud strekten zich toen uit tot Diksmuide, Wijnendale, Roeselare en Ieper!
In de volgende eeuwen, onder opeenvolgende heersers en eigenaars, en na diverse ontginningen, kromp het beruchte Vrijbos beetje bij beetje. Aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog bedroeg de oppervlakte van het Vrijbos nog 1000 hectare. Tijdens de Eerste Wereldoorlog bezetten de Duitsers het bos, en bouwden het uit als schuilplaats voor de troepen. De frontlijnen lagen op ongeveer acht kilometer ten zuidwesten van het bos. Tijdens de oorlog werd het bos flink beschadigd door artilleriebeschietingen, en tijdens het geallieerde eindoffensief in 1918 werd het uiteindelijk helemaal vernietigd.
Na de oorlog werd 5,14 hectare van het voormalige bos ingericht als een militaire begraafplaats voor Belgische soldaten. Defensie kocht 216 hectare aan om er een munitiedepot en een ontmijningscentrum op te richten. In 1923 werd op dit terrein 200 hectare opnieuw bebost met loofbomen. Ook het gedeelte dat al staatsbos was vóór 1914, werd opnieuw bebost.
Het nieuwe aangeplante bos kreeg het ook tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar te verduren. Opnieuw kapten de Duitsers heel veel bomen. De naaldhoutbestanden lieten ze eerst nog staan omdat er niet voldoende zwaar hout aanwezig was. In 1944 kapten ze toch de zwaarste lorken om er Rommelasperges van te maken. Dat waren schuin, in de grond geplante en aan de punt gescherpte Rommelpalen. De Duitse bezetters gebruikten die om landingen van vijandige vliegtuigen te belemmeren.
In 1970 werd 67 hectare staatsbos opengesteld voor het publiek. In 2000 werd bijkomend 9,5 hectare aangekocht. Later zijn er nog stukken aangekocht die grenzen aan het Pottebos en in 2007 is er nog een stuk tussen het Eenzaamheidsbos en het Militair domein aangekocht, dat in 2009 bebost is met inheemse bomen en struiken.
terug