Wat in Kopenhagen een brug te ver was, lukte op de VN-biodiversiteitstop in Nagoya wél: een akkoord sluiten over biodiversiteit.
Maak kennis met het nieuwe wereldplan om tegen 2020 een einde te maken aan het verlies van soorten en om de voordelen uit het gebruik van natuurlijke hulpbronnen eerlijker te verdelen. Dit is een broodnodige opsteker voor de biodiversiteit.
Duidelijke deadline
De soortenrijkdom evolueerde doorheen de eeuwen voortdurend, maar de laatste decennia is er alleen nog sprake van een verarming. En dat is verontrustend. Vooral omdat het zo snel gaat: het tempo waarmee soorten uitsterven, ligt wereldwijd tot duizend keer hoger dan ooit tevoren.
In 2002 stelde Europa en nadien de wereld zich met Countdown 2010 al het doel om het verlies van de biodiversiteit te stoppen. Maar acht jaar later zijn de problemen groter dan ooit. Eén op de vier zoogdiersoorten, één op de acht vogelsoorten en één op de drie soorten amfibieën is met uitsterven bedreigd.
Een akkoord was dus broodnodig. Het akkoord van Nagoya telt vier grote resultaten:
1. Beschermde natuurgebieden: een stap vooruit
Een eerste grote verdienste van Nagoya is een duidelijk plan om het verdwijnen van plant- en diersoorten tegen 2020 wereldwijd te stoppen. Daarin werd onder meer een akkoord bereikt over de beschermde natuurgebieden.
“Tegen 2020 moet wereldwijd 17 % landoppervlak en binnenlands wateroppervlak beschermd zijn door een effectief beheer en coherente netwerking tussen gebieden. Op dit moment is dat 13 %. Voor natuurgebieden op open zee is de stap vooruit nog groter. Daarvan is momenteel slechts 1 % beschermd; dat moet tegen 2020 groeien tot 10 %. Hoewel we aan het begin van de top op een hoger aandeel hoopten, zijn we uiteindelijk tevreden met dit compromis”, aldus Martens.
“Met dit strategisch plan moeten de deelnemende landen nu aan de slag. Tegen 2015 moet ieder land een nationaal actieplan klaar hebben. Ook de Europese Unie werkt aan een dergelijk actieplan.”
2. Financiering
Het tweede belangrijke akkoord van Nagoya draait rond de financiering van de bescherming van natuurgebieden. Tegen 2012 worden duidelijke doelstellingen voorbereid om middelen voor natuurbescherming te mobiliseren. Dat de economische waarde van biodiversiteit erkend wordt, is nieuw op VN-niveau. Nog al te vaak worden de diensten die de natuur ons biedt immers als gratis beschouwd. Een bos dat CO2₂ opslaat en de lucht zuivert, een natuurgebied dat door zijn waterberging overstromingen helpt voorkomen: zulke diensten zijn in ons huidige economische systeem niet in geld uit te drukken. Het besef dat biodiversiteit cruciale diensten levert die kunnen meetellen en van economisch belang zijn, is één van de sterke boodschappen van Nagoya.
3. Access an Benefit Sharing - protocol
Het heetste hangijzer in Nagoya was wellicht het sluiten van een nieuw ABS (Access and Benefit Sharing)-protocol. Dat is een soort antipiraterijprotocol voor biodiversiteit. Het moet voorkomen dat rijke landen groot geld verdienen aan de natuurlijke rijkdommen van ontwikkelingslanden, zonder dat die zelf delen in de winst. Denk aan bepaalde planten of plantendelen waaruit farmaceutische producten of cosmetica worden gemaakt. Er is nu een juridisch instrument dat het rijke noorden toegang verschaft tot de natuurlijke rijkdommen, maar ook de ontwikkelingslanden van inkomsten verzekert: een win-win tussen Noord en Zuid, zeg maar. Het nieuwe protocol moet in 2015 in werking kunnen treden. Dat er over dit onderwerp zoveel gehakketak was, komt natuurlijk omdat de economische gevolgen zo groot zijn.
4. Biodiversiteitstop ging ook over klimaat
Klimaat en biodiversiteit zijn als paard en kar, ook dat heeft de wereld in Nagoya begrepen. Twintig procent van de totale uitstoot van broeikasgassen wereldwijd is afkomstig van ontbossing. We hebben de natuur dus nodig in de klimaatstrijd. Meer en meer rapporten tonen ook aan dat we de klimaatstrijd niet halen zonder het inbouwen van zorgen voor biodiversiteit.
Omgekeerd heeft Nagoya nog eens beklemtoond dat de opwarming van de aarde binnen afzienbare tijd de belangrijkste oorzaak kan worden van de achteruitgang van de biodiversiteit. Er komt een werkprogramma om de impact van klimaatverandering op de biodiversiteit te onderzoeken en te beperken. Ook de klimaatdiensten die de natuur te bieden heeft, worden verder onderzocht en becijferd.
En er zijn ook acties voorgesteld om de samenwerking tussen het Klimaatverdrag en het Biodiversiteitsverdrag beter te laten samenwerken.
Als Nagoya één ding duidelijk maakt, dan is het dat het wel degelijk mogelijk is om wereldwijde akkoorden te sluiten. Het is een opsteker voor de VN, na de geflopte Klimaattop van 2009 in Kopenhagen. Bovenal is het akkoord van Nagoya een opsteker voor de biodiversiteit op aarde. Zonder een globale aanpak is het verlies van heel wat planten- en diersoorten immers onherroepelijk.