Vlaanderen heeft nog mooie stukken natuur. Bewaard en verzorgd door de verschillende gebruikers. Maar de natuur heeft ook te lijden onder de druk van bebouwing, verkeer, recreatie,... Voor veel kwetsbare planten en dieren is die druk te groot. Hun leefgebieden verdwijnen. Momenteel staat ongeveer 50% van de planten en dieren in Vlaanderen op de lijst met bedreigde soorten.
Als we de natuur een kans willen geven zich te ontwikkelen, moeten we haar beter beschermen. Dat vraagt specifieke maatregelen. Maatregelen toegespitst op de kenmerken van elk gebied én op de noden van wie er woont en werkt.
Natuur, landbouw, bos en water zitten al in een kluwen van plannen: gewestplan, habitatrichtlijngebied, VEN-gebied,… Maar de juiste vertaling hiervan naar elk gebied apart, met zijn bewoners en gebruikers, is tot nu toe nooit gebeurd.
Een natuurrichtplan mag niet het zoveelste plan zijn, opgelegd van bovenaf. Het verschil met de bestaande plannen zit erin dat nu maatwerk zal geleverd worden. Een zoektocht naar de meest geschikte maatregelen voor elk gebied. Een zoektocht bovendien in overleg met de verschillende gebruikers en eigenaars.
Het resultaat van dit overleg is vastgelegd in het natuurrichtplan.
Natuurrichtplannen vormen een kader om het natuurbeleid te vertalen op het terrein.
Er zijn veel plannen, regels en beperkingen rond bos, natuur en landschap. Voor bewoners en gebruikers vormen ze een onontwarbaar kluwen. Al deze verschillende regels kunnen op elkaar afgestemd worden in het natuurrichtplan. Het gevolg is meer duidelijkheid en rechtszekerheid op het terrein.
Om de natuurdoelstellingen voor elk gebied te realiseren is maatwerk nodig. Verschillende gebieden vragen specifieke maatregelen om het juiste doel te bereiken. Bovendien is het best mogelijk dat maatregelen waarvoor in de ene regio een draagvlak bestaat, niet aanvaardbaar zijn voor bewoners en gebruikers in een andere regio. Natuurrichtplannen laten toe de bestaande regelgeving te vertalen en verder in te vullen op maat van elk gebied. Ze zullen zeker een kader vormen bij de opmaak van beheerplannen voor landschap, bos en natuur.
Afdeling Natuur geeft vaak advies bij processen en vergunningen in andere beleidsdomeinen. Ook hier zullen de gebiedsvisies in de natuurrichtplannen een houvast bieden. Zowel voor de verschillende overheden als voor de burger.
De opmaak van natuurrichtplannen kadert in een ruimer verhaal. Een verhaal van het behoud en de bescherming van de belangrijkste gebieden voor landbouw, natuur en bos.
Natuurrichtplannen zijn daar één aspect van, gericht op de bescherming van de belangrijkste natuurwaarden in een aantal gebieden. Het natuurdecreet en het natuurrichtplanbesluit bepalen voor welke gebieden en hoe natuurrichtplannen worden opgemaakt. Daarnaast lopen andere processen die uiteindelijk zullen uitmonden in de afbakening van de belangrijkste gebieden voor landbouw, natuur en bos in Vlaanderen.
Afbakening natuurlijke, agrarische en bosstructuur
Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen maakt een onderscheid tussen stedelijke gebieden en het buitengebied. In het buitengebied wil het de open ruimte vrijwaren en landbouw, natuur en bos maximale kansen geven. De afbakening van de landbouw-, natuur en bosgebieden wordt aangepakt in twee fasen. In de eerste fase lag de nadruk op de afbakening van natuur met de aanduiding van 86.500 ha Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN). Deze afbakening liep volgens een procedure vastgelegd in het decreet Natuurbehoud. Het ging enkel om gebieden die al een groene bestemming hadden of niet in aanmerking kwamen voor de agrarische structuur. De tweede fase zal anders aangepakt worden. Het buitengebied van Vlaanderen is opgedeeld in 15 regio’s waarvoor telkens een ruimtelijke visie voor landbouw, natuur en bos samen wordt opgemaakt. De opmaak gebeurt bovendien in overleg met provincie, gemeenten en betrokken sectoren. www.ruimtelijkeordening.be (planningsprocessen/buitengebied/een ruimtelijke visie ontwikkelen voor landbouw, natuur en bos)
Natuurdecreet
Het natuurdecreet biedt een basisbescherming voor de kwaliteit van natuurgebieden en voor specifieke soorten planten en dieren. Daarnaast vormt het de basis voor een gebiedsgerichte aanpak. Het natuurdecreet vormt het wettelijk kader voor de opmaak van natuurrichtplannen. Het bepaalt voor welke gebieden natuurrichtplannen worden opgemaakt en legt de grote inhoudelijke lijnen vast: opmaak van een gebiedsvisie en beschrijving van de maatregelen om deze visie te realiseren.
Klik hier voor het Natuurdecreet.
Natuurrichtplanbesluit
Het natuurrichtplanbesluit legt de procedure voor opmaak van een natuurrichtplan vast. Het bepaalt ook de samenstelling van plangroep en stuurgroep.
Klik hier voor het Besluit van de Vlaamse Regering betreffende natuurrichtplannen.