Zowel voor de realisatie van het natuurbeleid als van het bos- en groenbeleid zijn ‘eigen aankopen’ steeds bijzonder cruciaal gebleken. Het inzetten van het instrument ‘eigen aankopen’ is vooral aangewezen wanneer de voordelen van ‘het-eigenaar-zijn’ cruciaal zijn voor het realiseren van de vooropgestelde doelen.
Vanuit deze optie zal ANB naar de toekomst het instrument ‘eigen aankoop’ blijvend inzetten in volgende gevallen:
Vanuit beleidsbeslissingen uit het verleden, bekrachtigd in opeenvolgende MINA-plannen worden de jaarlijkse verwervingsdoelen vertaald als volgt: 2000 ha per jaar, onderverdeeld in 1000 ha natuurgebied en 1000 ha bos of te bebossen grond. Dit cijfer wordt bovendien aangevuld met het streefcijfer van 1000 ha die jaarlijks door de terreinbeherende verenigingen – met steun van de Vlaamse overheid – worden verworven. Het verwerven gebeurt op basis van ruimtelijke oefeningen die leiden tot het afbakenen van projectgebieden, perimeters of zoekzones. Vanuit het verleden zijn die ontwikkeld vanuit het oogpunt ‘natuur’ of vanuit het oogpunt ‘bos’. Binnen het agentschap loopt op dit ogenblik een oefening om op korte termijn die aankoopzones te actualiseren en om te vormen tot geïntegreerde ANB-aankoopzones. Op middellange termijn bereidt ANB een vernieuwde ruimtelijke beleidsvisie voor waarin zal worden vastgelegd welke terreinen - hoeveel, waar, en van welk type – ANB in eigendom of beheer moet hebben om de organisatiedoelen te realiseren. Het gevoerde aankoopbeleid zal aan die vernieuwde beleidsvisie worden getoetst en aangepast. Voor het effectief verwerven van gronden kan het ANB terugvallen op diverse instrumenten. De meeste aankopen gebeuren via het systeem ‘aankopen in der minne’ waarbij in onderling overleg tussen overheid en eigenaar tot een overeenkomst wordt gekomen. Voor een aantal welbepaalde gebieden kan ook gebruik worden gemaakt van het ‘Recht van Voorkoop’. Het inzetten van grondenbanken kan door middel van het ruilen van gronden het realiseren van ruimtelijke projecten vereenvoudigen. In sommige heel specifieke gevallen wordt teruggevallen op het systeem van onteigening.