De meanderende laaglandrivier De Velpe vloeit doorheen het Haspengouws leemplateau. Deze rivier ontspringt uit verschillende bronnen, stroomt verder in noordoostelijke richting doorheen het Hageland en mondt uit in de Demer in het Limburgse Halen.
De naam ‘De Velpe’ zou afkomstig zijn van het Keltische ‘fel-apa’ dat wild water betekent. Van wild water is vandaag weinig of niets meer te bekennen na talloze ingrepen door de mens. Toch is het een mooi ontwikkelde en natuurlijke waterloop met een behoorlijk goede waterkwaliteit.
Riviergrondel, driedoornige stekelbaars en de beschermde bittervoorn en bermpje zijn de meest voorkomende onder de 14 soorten die deze rivier telt. Ook de blankvoorn, giebel, zeelt, baars, winde en karper zijn vaste kostgangers. Uitzonderlijk haalt men hier een meer dan één meter lange snoek boven.
Het Meer van Rotselaar ligt in het natuur- en recreatiedomein Ter Heide. In 1975 gebruikte men dit domein als zandwinningsput voor de aanleg en ophoging van de E314 in Wilsele. Hierdoor ontstond een kunstmatig meer van twaalf ha.
Het domein is een heuse trekpleister voor sportliefhebbers. Wandelaars, fietsers, windsurfers en zwemmers vinden er hun gading. Ook hengelaars kunnen er hun hart ophalen. Zij hebben twee ha visserszone ter beschikking waar kan gevist worden op ruim vijftien verschillende soorten waaronder baars, brasem, pos, rietvoorn, winde, blankvoorn, graskarper en paling.
De waterkwaliteit van het meer is zeer goed. Het is één van de zeldzame wateren in Vlaanderen die nog voedselarm zijn. Het water is daardoor helder en nitraat- en fosfaatvrij.
De Motte is een typische laaglandbeek die, samen met de Winge, het Hageland doorkruist. De roestbruine kleur van het water van de Motte is te verklaren door de aanwezigheid van ijzer in de zandbanken.
In het kader van het project ‘Groene ring van de drie valleien’ richtte men in 1998 de bovenloop van De Motte te Houwaart opnieuw in. De oude betonnen bedding maakte plaats voor een nieuwe meanderende beekloop met bredere poelen. Toch kent de Motte nog enkele knelpunten. De molen van Leefdaal mag dan wel heel sporadisch in werking zijn, toch blijft het aanwezige verval een grote drempel voor vismigratie. De molen van Schoonhoven in Aarschot met een verval van 1,5 meter vormt eveneens een onoverkomelijk obstakel voor vissen. Dit weerspiegelt zich ook in een groot verschil in visgemeenschappen en biodiversiteit in het beneden- en bovenstroomse gedeelte van de Motte. Stroomafwaarts de molen worden in totaal 13 verschillende vissoorten aangetroffen, waaronder de alomtegenwoordige drie- en tiendoornige stekelbaarzen, baars, bermpje, blankvoorn, brasem, karper, kopvoorn, paling en riviergrondel. Ook sommige exoten zoals giebel, zonnebaars en blauwbandgordel worden hier soms opgevist. Stroomopwaarts de molen is het visbestand beperkt tot soorten als drie- en tiendoornige stekelbaars, enkele bermpjes, giebel en zonnebaars.
Momenteel worden er restauratiewerken aan de molen van Schoonhoven uitgewerkt. In de machtiging gegeven door de Dienst Waterlopen werden na te leven voorwaarden gesteld voor een 50/50 debietsverdeling bij het terug in werking stellen van de molen, zodat een toekomstige visdoorgang de werking van de molen niet in gevaar kan brengen. Indien een visdoorgang wordt gerealiseerd op deze niet prioritaire waterloop, zal vermoedelijk een nieuwe machtiging worden opgemaakt met concrete afspraken inzake de afstemming tussen enerzijds de werking van de watermolen en anderzijds de mogelijkheden tot vismigratie.
Naast de nog aanwezige migratiebarrières vormt ook de matige waterkwaliteit een hindernis voor de ontwikkeling van een gevarieerd en ecologisch waardevol visbestand. Huishoudelijke lozingen zijn daar in grote mate oorzaak van. De monding van De Motte kampt bovendien met een sedimentprobleem. Ondanks regelmatige slibruimingen van de waterbeheerder zandt de monding continu aan.
Indien deze problemen gezamenlijk aangepakt worden, zal De Motte weer een beeksysteem worden met een rijke en diverse visfauna waar ook de hengelaar terug een geschikt plekje kan vinden en een succesvolle hengeldag kan doorbrengen.