De hamster is een solitair dier (ze leeft alleen) dat enkel in de voortplantings- en zoogperiode soortgenoten om zich heen verdraagt. De burcht Iedere hamster heeft haar eigen burcht, die ze meestal enkel 's nachts of bij schemering verlaat onder dekking van de duisternis en de begroeiing. Hamsters met een groot territorium kunnen zelfs meerdere burchten hebben. De toegang tot de burcht bestaat meestal uit één schuine pijp en één of meerdere loodrechte valpijpen. De hamsterburcht is een complex geheel van ondergrondse gangen die tot 10 meter lang kunnen zijn. Verder zijn er in de burcht één of meer nest- en voorraadkamers te vinden. De kamers en gangen bevinden zich op een diepte van 0,3 tot 1 meter. Naarmate een burcht langer in gebruik is, wordt ze verder uitgebouwd. De hamster is voor de bouw van haar burcht gebonden aan stevige leem- en lössbodems. Zomer Het grootste deel van de dag leeft de hamster in haar burcht, gemiddeld zo'n 20 uur. Het dier eet, slaapt of rust dan. In de avond en/of in de vroege ochtend verlaten hamsters voor enkele uren hun burcht om in de nabije omgeving voedsel te zoeken die ze opslaan in hun wangzakken en zo meenemen naar de burcht. Winter Als aanpassing aan de grote schaarste in voedselaanbod en weersomstandigheden, houdt de hamster een winterslaap. Hierbij trekt ze zich terug in haar burcht vanaf oktober - november, wanneer de temperatuur daalt onder 9 à 10°C. De pijpen worden van binnenuit dichtgestopt met aarde. Af en toe wordt de hamster wakker om te eten van de aangelegde voedselvoorraden. Het einde van de winterslaapperiode ligt rond april-mei wanneer de buitentemperatuur stijgt boven 5 à 10°C. Na de winter worden eerst de mannetjes wakker, een maand later de vrouwtjes.
De hamster is van oorsprong een steppebewoner, bij ons is ze gebonden aan open agrarisch landschap met veel hagen, heggen, graften en bomenrijen. Hamsters komen enkel voor op stevige leem- en lössgronden. Deze gronden bieden voldoende stevigheid en hebben een goede ontwatering, twee voorwaarden die noodzakelijk zijn om een burcht te kunnen bouwen. In Vlaanderen leven hamsters bijna uitsluitend in akkers met graanteelt (tarwe-, rogge- en gerstakkers), meerjarige luzerne en rode klaver. Graslanden, maïsakkers en bossen worden vermeden. Na de oogst zoeken hamsters graften, akkerranden, holle wegen en andere kleine landschapselementen op, die zorgen voor de nodige beschutting. Leefgebied van mannetjes en wijfjes kunnen overlappen, ook onderling. Het leefgebied van een mannetje overlapt niet met dat van andere mannetjes, maar wel met dat van een of meerdere vrouwtjes. Leefgebieden van vrouwtjes kunnen onderling tot 50 % overlappen. De huidige dichtheden zijn zeer laag in Vlaanderen in vergelijking met Oost-Europa.
Hoewel de hamster in principe een alleseter is, gaat haar voorkeur uit naar plantaardig voedsel. In het voorjaar eet ze de groene delen, wortels of zaden van diverse kruidachtige planten zoals klaproos, paardebloem, weegbree, herderstasje... Naast dit plantaardig voedsel eten hamsters soms ook dierlijk voedsel zoals insecten, slakken, regenwormen en zelfs kleine gewervelde dieren zoals jonge muizen. Wanneer de graangewassen in de nazomer rijp zijn, worden vooral graankorrels gegeten. Tarwe-, gerst-, rogge- en andere graangewassen worden ook gebruikt om de wintervoorraad aan te leggen. Het gewicht van de wintervoorraad van een volwassen mannetje varieert gemiddeld tussen de 2 en 5 kilogram. Een vrouwtje legt een voorraad aan van meestal niet meer dan een halve kilogram.
In de periode van april tot september vindt de voortplanting plaats. Het vrouwtje laat dan een mannetje haar territorium binnendringen. Vrijwel meteen na de paring wordt het mannetje weer verdreven en kan hij op zoek gaan naar een ander vrouwtje (polygamie). Gewoonlijk heeft een hamstervrouwtje in West-Europa twee worpen per jaar. De draagtijd bedraagt gemiddeld 20 dagen. Het aantal jongen per worp ligt tussen vijf en zeven. Na een zoogperiode van drie weken worden de jongen uit de burcht verdreven. De sterfte bij jonge dieren ligt de eerste maanden vrij hoog.