Dood doet leven: observaties december 2009 - maart 2010

Er is een duidelijk verschil tussen de maximale temperatuur in het naaldbos en deze in het eikenbos. Grote verschillen treden op bij de meting in de open bosweide en in het arboretum (locatie ‘educatie’). Deze verschillen in temperatuur hebben een belangrijke invloed op de snelheid waarmee het kadaver afgebroken wordt. Eind november 2009 werd een proefopstelling gemaakt met twee reekadavers, namelijk zo’n 60 meter van een druk bewandelde weg. Resultaat: overdag kwamen allerlei niet aangelijnde honden het kadaver besnuffelen of soms zelfs aanvreten.

De digitale camera’s noteerden negen verschillende honden overdag en ’s nachts kwamen een reegeit en een vos op bezoek. In een later stadium ook een buizerd.

Vanaf december 2009 tot ver in maart 2010 zette de winter zich door. Er werden geen noemenswaardige verschillen opgetekend, tenzij een toename van het aantal volwassen dode vossen. Deze hadden een gewicht lager dan het gemiddelde. Voedseltekort zou kunnen leiden tot een migratie verder weg van de bekende omgeving met als gevolg meer risico op verkeersslachtoffers.

Eind januari 2010 bereikte de ‘hongerperiode’ een spectaculair hoogtepunt. Twee reekadavers werden geplaatst in het halfopen eikenbos.

De eerste dagen kwamen talrijke reeën op bezoek, tot op een nacht twee vossen verschenen die het kadaver volledig openreten.
	Het gevolg was dat op 26 januari 2010 omstreeks 15.45 uur een havikwijfje op het kadaver werd gespot.
Pas als de havik verdwenen was, mocht de buizerd aan de maaltijd starten. Toen de camera bij schemer nog flitste, bleef de buizerd ongestoord verder eten. Honger gaat boven de verstoring van de cameraflits. De beelden van havik als opruimer van kadavers zijn uniek, temeer omdat deze vogel zich op de grond waagde. De collega’s in Nederland hadden nog niet het geluk om een dergelijke waarneming in beeld te brengen.

Het voorjaar 2010 kondigde zich aan met de komst van jonge vossen. Wanneer een familie vossen de reekadavers opruimt, kan dit zeer snel gaan. Wanneer op vrijdag een kadaver geplaatst wordt, kan het maandag al verdwenen zijn.

Overdag verschijnen de jonge vossen nu ook voor de camera.
	De locatie ‘educatie’ langzamerhand op een ‘knekelhuis’ begint te lijken.
Een vos op de locatie bosweide.

• (niet-volledige) Lijst van waargenomen soorten op kadavers. 

Grafiek 1: aantal genoteerde dode dieren voor de periode van het project Dood doet Leven (2jaar).

Grafiek 2: aantal genoteerde dode reeën i.f.v. tijd voor de periode van het project Dood doet Leven (2jaar).

Grafiek 3: de geslachtsverdeling bij dode ree voor de periode van het project Dood doet Leven (2jaar).

Grafiek 4: de geslachtsverdeling bij dode ree i.f.v. de tijd (maand) voor de periode van het project Dood doet Leven (2jaar).

Noteer: als ‘onbepaald’ werd gesteld, wanneer bij controle van een telefonische melding het kadaver al weg was.

(Mogelijke) huidige populatie van ree in het Zoniënwoud.

Men kan terecht de vraag stellen of het aantal dode reeën een invloed heeft op de reepopulatie in het Zoniënwoud. Om dit te staven worden hieronder de cijfers van de ree-telling, uitgevoerd door het INBO, weergegeven.

Sinds 2008 worden jaarlijks tellingen uitgevoerd door vrijwilligers. In totaal zijn er 25 trajecten van elk zowat 1.30 à 1.45 uur wandelen uitgezet. Deze worden ’s morgens gewandeld met 4 herhalingen per traject.

Zwarte en Rode knelpunten

Bij iedere melding van een dood dier werd de locatie exact opgenomen. Deze werd uitgezet op een kaartje en onderstaande deelkaarten geven een idee waar de meeste verkeersslachtoffers vielen.

Legende

• rode kruisjes:ree
• geelzwarte stippen: vos
• groen: everzwijn
• blauw:steenmarter

Aangezien onderstaande kaartjes niet in detail weergegeven zijn, kunnen sommige rode kruisjes er twee of drie andere verbergen.

Westelijke zijde van het Zoniënwoud.

Oostelijke zijde van het Zoniënwoud.

Anderzijds werden er twee typen correlatiekaart aangemaakt voor ree, namelijk locatie-periode en locatie-geslacht.

• Dood doet Leven - Beheernota voor het Agentschap voor Natuur en Bos.