Een natuurrichtplan wordt opgemaakt voor:
Een natuurrichtplan wordt altijd opgemaakt voor een ecologisch samenhangend geheel van gebieden.
De aard van het gebied beïnvloedt de inhoud van het natuurrichtplan. In sommige gebieden kunnen alleen voor overheden bindende bepalingen opgelegd worden. Voor particulieren gelden hier enkel stimulerende maatregelen.
In een aantal gebieden neemt de Bestendige Deputatie het initiatief tot opmaak van een natuurrichtplan.
In natuurverwevings- en natuurverbindingsgebieden (IVON), park- en buffergebieden kunnen aan particulieren enkel stimulerende en geen bindende bepalingen opgelegd worden. Tenzij deze gebieden ook VEN, vogel- of Habitatrichtlijngebied, Ramsargebied, groen- of bosgebied zijn. Aan overheden kunnen in al deze gebieden wel bindende bepalingen opgelegd worden.
In de overige gebieden kunnen aan overheden en particulieren zowel stimulerende als bindende maatregelen opgelegd worden.
Voor natuurverbindingsgebieden, die geen groen- of bosgebied zijn volgens de plannen van aanleg (gewestplan, APA, BPA) of ruimtelijke uitvoeringsplannen en geen speciale beschermingszone (vogelrichtlijn- of Habitatgebied), neemt de Bestendige Deputatie het initiatief tot opmaak van een natuurrichtplan.
In alle andere gevallen is het de Vlaamse minister van Leefmilieu.