Wildedierenziekten

Chytridiomycose en Ranavirose bij amfibieën in Vlaanderen

Amfibieënpopulaties kennen wereldwijd een dramatische terugval en zijn in hun voortbestaan bedreigd. De infectieziekten chytridiomycose en ranavirose spelen daarbij een sleutelrol. Er zijn geen aanwijzingen dat deze infectieziekten schadelijk zijn voor de mens. De ziekteverwekker van chytridiomycose is de schimmel Batrachochytrium dendrobatidis, de ziekteverwekker van ranavirose zijn ranavirussen. Deze ziekteverwekkers komen ook in België voor. Wat de impact is op de Belgische amfibiepopulaties is vooralsnog onbekend.

Goed nieuws! Het Agentschap voor Natuur en Bos is samen met de universiteit van Gent een project opgestart om meer inzicht te krijgen in chytridiomycose en ranavirose bij amfibieën in Vlaanderen. Lees het bericht (doc - 250 KB) 

Onlangs (december 2013) werd in België ook de aanwezigheid van Batrachochytrium salamandrivorans vastgesteld. Deze recent beschreven schimmel bracht de vuursalamander in Nederland op de rand van uitsterven. Het voorkomen van deze schimmel in België is zorgwekkend gezien de potentiële negatieve impact op de Belgische vuursalamanderpopulaties. 

Hoe Batrachochytrium salamandrivorans zich verspreidt tussen locaties kon nog niet worden achterhaald. Vermoedelijk kan de schimmel verspreid worden door verplaatsingen van materialen (fuik, schepnet, laarzen, …) die in contact zijn gekomen met de schimmel, door het verspreiden van besmet water of door verplaatsingen van besmette amfibieën. Omdat menselijke activiteiten potentieel een bron van verspreiding van de sporen van de schimmel zouden kunnen vormen is het noodzakelijk dat er bij veldwerkzaamheden in en rond bosgebieden en poelen volgens een veiligheidsprotocol gewerkt wordt om overdracht van besmetting tussen bosgebieden en poelen te voorkomen. 

Download de pdf (360 KB) met alle informatie over hoe op een veilige manier veldwerkzaamheden moeten worden uitgevoerd zonder dat de verspreiding van deze schimmel en andere pathogenen in de hand worden gewerkt. Deze bioveiligheidmaatregelen dienen genomen te worden bij ALLE OPEENVOLGENDE veldwerkzaamheden in verschillende amfibieënhabitats in en rond bosgebieden en poelen, ongeacht of zij gericht zijn op activiteiten met betrekking tot fauna en flora of niet. Het opvolgen van eenvoudige desinfectiemaatregelen voor kleding en veldmaterialen is immers zeer effectief in het verlagen van het verspreidingsrisico van de schimmel. 

Om de aanwezigheid van deze ziekteverwekkers na te gaan organiseert het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) in samenwerking met DGZ en UGent een passieve surveillance bij in het wild levende amfibieën. 

Burgers die een dode amfibie vinden waarbij het kadaver relatief vers is én intact is zonder traumatische doodsoorzaak (dus géén aangereden amfibieën, kadavers die zijn aangepikt door dieren en géén verdronken amfibieën) kunnen deze kadavers inzamelen voor epidemiologische analyse. 

Verpak in dat geval het kadaver in een dubbele plastic zak en breng het naar een particuliere dierenarts. De dierenarts zal het kadaver tijdelijk stockeren en vervolgens meegeven aan de koerierdienst van Diergezondheidszorg Vlaanderen voor analyse. Tijdelijke stockage van het kadaver dient te gebeuren in een diepvries. 

Voor elk kadaver moet je een fiche invullen die je samen met het kadaver afgeeft aan de dierenarts.

De tijdelijke stockage van het kadaver bij een dierenarts, transportkosten van de koerierdienst van DGZ en analysekosten van de UGent worden gedragen door het ANB. De dierenarts ontvangt per inzameling van amfibiekadaver(s) een vergoeding van 10 euro voor de tijdelijke stockage en aanmelding bij DGZ. De dierenartsen maken hun onkostenstaat op basis van het hieronder te downloaden formulier op. Ze dienen hun kostenstaat met bijhorende factuur door te sturen naar volgend facturatieadres: Agentschap voor Natuur en Bos, Postkamer Facturatie, Koning Albert II-laan 19 bus 8, 1210 Brussel.

Openbare raadpleging over het ontwerp van actieplan ‘salamanders’ (ziektekiem Bsal) België, 2017 - 2022

Van 16 januari 2017 tot 16 februari 2017 organiseren de federale en gewestelijke administraties die bevoegd zijn voor natuurbehoud een publieke raadpleging over een ontwerp van een nationaal plan ter bestrijding van een nieuwe ziektekiem van Aziatische oorsprong die salamanders dodelijk treft nl. Batrachochytrium salamandrivorans (Bsal).

Dat plan heeft tot doel om voor een periode van 5 jaar de volgende maatregelen in te voeren:

  • maatregelen voor passieve en actieve bewaking om de aanwezigheid van de ziektekiem op het Belgische grondgebied te diagnosticeren (in het wild en in gevangenschap levende populatie);
  • maatregelen voor de monitoring van de in het wild levende populaties vuursalamanders en kamsalamanders om een eventuele verdachte achteruitgang die door Bsal veroorzaakt zou kunnen zijn te kunnen opsporen;
  • maatregelen voor de beheersing van de ziekte wanneer Bsal vastgesteld is;
  • maatregelen inzake het verbod op de invoer van Aziatische salamanders die bekendstaan als de haard van de ziekte.
     

Het ontwerp van plan kan van 16 januari 2017 tot 16 februari 2017 geraadpleegd worden op de volgende websites:

​Opmerkingen over dit plan kan je via mail doorgeven in Vlaanderen aan Muriel.Vervaeke@lne.vlaanderen.be. Alle ontvangen opmerkingen zullen verwerkt worden door de betrokken administraties. Een samenvatting ervan zal ten laatste in de loop van april 2017 gepubliceerd worden op de bovenstaande websites.

Het ontwerp van plan, eventueel aangepast op grond van de opmerkingen van het publiek, zal met het oog op uiteindelijke goedkeuring tijdens het eerste semester van 2017 voorgelegd worden aan de Interministeriële Conferentie Leefmilieu uitgebreid met Landbouw.