Openbaar onderzoek

Meest Kwetsbare Waardevolle Bossen

Bescherming van bossen in Vlaanderen

Bossen geven ons niet alleen mooie landschappen of mogelijkheden tot recreatie. Ze zijn ook leveranciers van hout, ze zuiveren de lucht, ze spelen een rol in de waterkringloop en ze kunnen erosie tegengaan. Bossen kunnen in het kader van de klimaatverandering ook hitte temperen en verkoelend zijn op warme dagen. En ze herbergen waardevolle planten en dieren.

In principe zijn alle bossen, waar ze ook liggen, beschermd door het Bosdecreet. Maar in gebieden die niet in eerste instantie bestemd zijn voor natuur, bos of park, is de procedure om van die bescherming af te wijken relatief eenvoudig en zijn die bossen dus minder goed beschermd.

Er verdwijnen dus nog steeds bossen, soms ook oude en bijzondere bossen. Dat verlies is onherroepelijk, omdat zulke bossen niet snel op een andere plaats opnieuw gecreëerd kunnen worden. Een bos is immers veel meer dan een collectie bomen.

Aanpak op verschillende vlakken

Om ervoor te zorgen dat waardevolle bossen niet via een relatief eenvoudige procedure gekapt kunnen worden, keurde de Vlaamse Regering op 31 januari 2014 - na een grondig onderzoek naar diverse mogelijke oplossingen - een ‘Plan van aanpak ruimtelijk bedreigde bossen’ goed:

  • voor een beter onderbouwde afweging bij aanvragen tot ontbossingsvergunningen
  • en voor een betere bescherming van de meest kwetsbare waardevolle bossen

Omdat de bescherming in belangrijke mate afhankelijk is van de ruimtelijke bestemming (woongebied, industriegebied, landbouwgebied…) spreken we ook wel van ‘ruimtelijk bedreigde bossen’. In dat plan zijn drie sporen voorzien.

1. Aanpassing van de wetgeving bosbescherming.

Door een aanpassing van het Bosdecreet op 8 november 2014 is het verplicht ontbossingen groter dan 3 hectare ‘in natura’ te compenseren. ‘In natura’ betekent: door een compenserende bosaanplanting. Een geldsom storten in het Boscompensatiefonds kan voor die gevallen niet meer. Men moet zelf actief op zoek gaan naar een nieuwe locatie om bos aan te planten alvorens een bestaand bos mag gekapt worden. Geschikte terreinen zijn op te zoeken via www.boscompenseren.be. Iemand die bebosbare gronden heeft, kan die via dezelfde website beschikbaar stellen.

Een tweede aanpassing op dezelfde datum maakt dat ontbossingen van Europees te beschermen boshabitat ruimer gecompenseerd moeten worden. De compensatiefactor is voor die bossen opgetrokken van 2 naar 3. Dus wie 1 hectare Europees boshabitat wil kappen, moet elders 3 hectare nieuw bos (laten) aanplanten.

2. Kaart van de Meest Kwetsbare Waardevolle Bossen

De kaart van de Meest Kwetsbare Waardevolle Bossen, gekoppeld aan een strengere procedure om aan afwijking op het ontbossingsverbod te krijgen, ligt nu voor.

3. Aanreiken van een toetsingskader op gemeentelijk en provinciaal niveau

Ook gemeenten en provincies hebben in de bestaande wetgeving een aantal mogelijkheden om bossen te behouden. Veel van die mogelijkheden zijn echter weinig of niet bekend. Daarom lanceert de Vlaamse Regering een omzendbrief (pdf - 400 KB) die openbare besturen ondersteuning biedt bij het beoordelen van vragen tot ontbossing. Met de omzendbrief krijgt het bestuur duiding om een grondige afweging te maken, de vergunning aan te passen of - in functie van het behoud van het bos - te weigeren.