Ziekten bij in het wild levende dieren

Varkenspest, ziekte van Aujeszky, Brucellose, Tuberculose en Tick borne encephalitis bij everzwijnen

Om na te gaan of en in welke mate wilde everzwijnen in Vlaanderen besmet zijn met de ziekte van Aujeszky, Klassieke varkenspest, Afrikaanse varkenspest, Brucellose, Tuberculose of Tick borne encephalitis werden bij geschoten wilde everzwijnen stalen genomen voor epidemiologische analyse.

Deze staalname gebeurde van 2010 tot maart 2021. Deze ziektebewaking gebeurde in goede samenwerking met jagers, dierenartsen, Diergezondheidszorg Vlaanderen en Sciensano.

ANB heeft daardoor een goed beeld gekregen van het voorkomen van de betreffende ziekteverwekkers bij in het wild levende bij everzwijnen in Vlaanderen. Vanaf mei 2021 kan je hier de resultaten van deze ziektebewaking terugvinden.

Deze ziektebewaking werd in maart 2021 gepauzeerd, en zal binnen enkele jaren opnieuw worden uitgevoerd om de evolutie van de ziekteverwekkers na te gaan.

Tick-borne encephalitis virus (TBEV)

Tick-borne encephalitis virus (TBEV) is een zoönotisch virus dat voorkomt in vele landen in Azië en Europa.

Het virus wordt overgedragen door teken (meestal van het geslacht Ixodes) van dier op dier en ook van dier op mens. TBEV is een Flavivirus (zoals het gele koorts virus, denque virus).

Het virus kan bij de mens zogenaamde ‘teken-encefalitis’ veroorzaken. Dat is een virale vorm van encefalitis, overgedragen via een beet van een besmette teek. Ongeveer twee derde van de infecties bij de mens zijn asymptomatisch. Wanneer de ziekte zich toch ontwikkelt, gebeurt dit in twee fasen: een eerste fase met een griepaal syndroom en een tweede fase, gekarakteriseerd door de aantasting van het centraal zenuwstelsel (meningitis, encefalitis, meningo-encefalitis, verlammingen).

Wat weten we in Vlaanderen over het voorkomen van TBEV?

In 2013 werd het TBE-virus in België voor de eerste keer aangetroffen bij wilde everzwijnen in Vlaanderen in een ziektebewaking van ANB. In dat onderzoek werden antilichamen tegen TBEV aangetroffen in 10 van de 238 onderzochte bloedstalen van everzwijnen (zijnde in 4.20%).

Vervolgens werden door Sciensano in 2017 circa 1599 teken vanuit alle provincies in België gescreend op ondermeer het TBEV. Het virus werd echter niet aangetroffen bij deze onderzochte teken.

In 2018 werden vervolgens in Vlaanderen de eerste menselijke gevallen van teken-encefalitis vastgesteld, die naar alle waarschijnlijkheid veroorzaakt zijn door een tekenbeet opgelopen in België (zogenaamde autochtone besmettingen). De identificatie van deze eerste gevallen in België was niet onverwacht aangezien de belangrijkste vector van TBEV (teek Ixodes ricinus) overal in het land aanwezig is, en gezien het virus al minstens sinds 2013 bij de wilde fauna circuleert.

Om de evolutie na te gaan van het voorkomen van het virus bij de wilde fauna, vervolgde ANB de screening van 2013 in 2020 met een nieuwe screening van 843 wilde everzwijnen uit Vlaanderen. Hiervan waren 81 dieren positief voor TBEV (zijnde 9,61%). De resultaten van dit onderzoek studie suggereren een toename van de TBEV-prevalentie in het afgelopen decennium en wijzen verder op de noodzaak van een OneHealth-surveillance in België.