Omgekeerde toegankelijkheid

In bossen en natuurgebieden van het Agentschap voor Natuur en Bos zullen wandelaars binnenkort de paden mogen verlaten. Op die manier willen we de wandelende Vlaming nog meer en beter van de natuur laten genieten. De nieuwe regeling moet wel nog in het Belgisch Staatsblad verschijnen en is dus nog niet van kracht.

Van zodra deze regeling van kracht is zullen we op deze plek een overzicht geven van de gebieden waarover het gaat. We zullen ook een aantal kwetsbare plekjes in het gebied aanduiden, waarvan we vragen om daar wel op het pad te blijven. De boswachters van het Agentschap voor Natuur en Bos zijn volop de inventarisatie hiervan aan het doen.

We vatten de regeling zoals ze in de toekomst zal gelden hieronder even samen. Mochten er nog zaken onduidelijk zijn. Bekijk dan zeker even de lijst met veelgestelde vragen.

Mag iedereen nu van het pad?
Neen, in het belang van de natuur houden we het op wandelaars en lopers. Fietsers, mountainbikers, ruiters of andere recreanten moeten zoals vroeger op de paden blijven die voor hen voorzien zijn.  Ook mensen met een hond moeten op het pad blijven en hun hond aan de lijn houden.

Mogen we overal van het pad?
Dat is het uitgangspunt. We willen dat wandelaars de natuur ten volle kunnen beleven, ook buiten de paden. Maar we willen natuurlijk niet dat de natuur daar het slachtoffer van wordt. Op bepaalde plaatsen kan het daarom niet. De natuur is er te kwetsbaar, de dieren hebben er rust nodig of de  veiligheid van de bezoeker is in gevaar. Op natuurenbos.be zullen binnenkort de kaarten terug te vinden zijn waarop dergelijke zones zijn aangeduid.

Mogen we altijd van het pad?
In principe wel. Tenzij er een reglement is dat het anders bepaalt, mag je dag en nacht in de natuur. Het zou wel kunnen dat je in bepaalde stukjes tijdelijk wel op het pad moet blijven. Dat zou kunnen omdat bepaalde dieren aan het broeden zijn en rust nodig hebben. Het kan ook dat er tijdelijk werkzaamheden zijn, waardoor de veiligheid van de bezoeker in het gedrang komt wanneer je buiten de paden gaat. Als dat het geval is, zie je op het terrein een bordje staan.

Mag de natuur u ook iets vragen?
Geniet van de natuur. Ravot, ontspan, ontdek en beleef de natuur met al je zintuigen. Maar hou je het ook netjes? Neem je vuilnis mee, breek de boel niet af, neem geen onnodige risico’s en hou je aan de afspraken. Zo zal iedereen ook in de toekomst volop van de natuur kunnen genieten. Die natuur zal je eeuwig dankbaar zijn.


Veelgestelde vragen

Wat is principiële toegankelijkheid?
De basisregel zoals die nu van kracht is (juni 2018) houdt in  dat voetgangers in bossen en natuurreservaten toegang hebben tot alle boswegen en voor het verkeer minder belangrijke openbare wegen in natuurreservaten. Dit noemen we principiële toegankelijkheid.

Alleen in speelzones en in aangeduide vrij toegankelijke zones, mogen voetgangers van de paden afwijken. Het plan is dus om de principiële toegankelijkheid voor voetgangers om te keren, wat inhoudt dat natuurdomeinen overal vrij toegankelijk zijn en wandelaars de paden dus mogen verlaten, tenzij het anders is aangeduid.

Wat is omgekeerde toegankelijkheid?
Het  houdt in dat je als voetganger, of iedereen die er mee is gelijkgesteld, de paden mag verlaten in alle natuurdomeinen. Op voorwaarde dat er voor deze natuurdomeinen geen toegankelijkheidsregeling werd opgemaakt.

In bossen en natuurgebieden die eigendom zijn van anderen (private eigenaars, natuurverenigingen, gemeenten,…), blijft de regel van kracht dat je enkel op de paden mag, tenzij het anders is aangegeven.

De huidige basisregel, alleen toegankelijk op paden, tenzij het toegelaten is de paden te verlaten, wordt dus omgekeerd. Natuurdomeinen zijn overal toegankelijk, tenzij verplicht op de paden. Daarom noemen we dit omgekeerde toegankelijkheid.

Waarom omgekeerde toegankelijkheid?
In het regeerakkoord van de Vlaamse Regering 2014-2019 staat dat de Vlaming meer moet kunnen genieten van de natuur, weliswaar rekening houdend met de draagkracht van die natuur. De minister bevoegd voor Natuur wil hieraan invulling geven door de toegankelijkheid voor voetgangers om te keren voor de domeinen in eigendom van het agentschap. Het voorstel is aanvaard door de Vlaamse Regering die akkoord ging met aanpassen van de wetgeving.

Op wie is de omgekeerde toegankelijkheid van toepassing?
De omgekeerde toegankelijkheid is er enkel voor voetgangers of al die met voetgangers worden gelijkgesteld. Dat zijn de rolstoelgebruikers en de fietsers jonger dan 9 jaar. Mountainbikers, ruiters,… moeten net als voordien op de voor hen voorziene paden blijven. Oriëntatielopers zijn voetgangers en vallen dus ook onder de omgekeerde toegankelijkheid. Wandelaars met een hond aan de leiband moeten sowieso op de paden blijven.

Wat is het exacte toepassingsgebied voor de omgekeerde toegankelijkheid?
Omgekeerde toegankelijkheid is enkel van toepassing op de terreinen in beheer bij het ANB waarvoor er geen TR is die de toegankelijkheid eventueel anders regelt.

Op de natuurenbos.be/spelen kom je te weten in welke gebieden er volledig of gedeeltelijk omgekeerde toegankelijk geldt.

Op het terrein zullen bordjes geplaatst worden om de kwetsbare / onveilige zones aan te duiden. Zo kan het zijn dat omwille van bv beheerwerken of een broedgeval bepaalde stukken natuurdomein tijdelijk toch afgesloten worden. De fysieke bordjes op het terrein primeren t.o.v. de kaart.

Mogen wandelaars met honden aan de leiband van de paden af?​​​​​
Ga je wandelen met je hond in het bos of in een natuurreservaat, dan moet je verplicht op de paden blijven.

De hond moet ook steeds aan de leiband hangen. Behalve in hondenlosloopzones.​​

Wat met geocachers, mogen zij nu ook hun caches verstoppen op meer dan 3 meter van toegankelijke wegen?
Geocachers mogen hun caches verstoppen in gebieden waar de omgekeerde toegankelijkheid geldt. En dus niet langer enkel in de directe omgeving van de paden.

Om de natuur te beschermen mogen caches niet worden verstopt in dassenburchten, vossenholen, holtes in bomen, ruïnes, moerassen, enz.

Mogen bosspelen, inclusief ophangen / verstoppen van spelmateriaal?
Spelen in de natuur hebben bij voorkeur plaats in speelzones en met natuurlijke materialen. De speelzones worden met extra zorg beheerd met oog op veiligheid en aantrekkelijkheid.

Aangevoerde niet-natuurlijke materialen worden steeds meegenomen na afloop van het spel. Een spel mag de natuurlijke omgeving niet beschadigen of vervuild achterlaten.

Zijn de natuurdomeinen zonder Toegankelijkheidsregeling dan ook dag en nacht toegankelijk?
Als er geen toegankelijkheidsregeling van kracht is, dan zijn natuurdomeinen in principe dag en nacht toegankelijk.

Als er geen TR is voor een natuurdomein, is de omgekeerde toegankelijkheid dan steeds van toepassing? Of zijn er uitzonderingen waardoor een natuurdomein toch (gedeeltelijk) kan afgesloten worden?
Er zijn uitzonderingen op de omgekeerde toegankelijkheid. In volgende gevallen mag een natuurdomein toch (gedeeltelijk) ontoegankelijk gemaakt worden:

  • noodzakelijk voor de openbare veiligheid (brandgevaar, storm of andere gevaarlijke situaties);
  • noodzakelijk voor de bescherming van de inheemse dier- en plantensoorten;
  • uitvoeren van beheerwerken waarbij de veiligheid van de bezoekers niet gegarandeerd kan worden;
  • bij uitvoering van jacht- en bestrijdingsactiviteiten overeenkomstig de jachtregelgeving of de regelgeving inzake soortenbeheer.

Om deze tijdelijke ontoegankelijkheid aan te kondigen moet de beheerder gebruik maken van verbodsaffiches.

Wanneer gaat de omgekeerde toegankelijkheid in voege?
Het ontwerp van wijzigingsdecreet, dat de omgekeerde toegankelijkheid regelt, is definitief goedgekeurd door de Vlaamse Regering en ingediend bij het Vlaams parlement

Intussen is het voorstel  besproken en gestemd in de commissie Leefmilieu van het Vlaams parlement. Nu moet het nog plenair worden gestemd, dan gaat het voor de laatste keer naar de Regering die de decreetswijziging bekrachtigt. De wijziging wordt dan gepubliceerd in het Belgisch staatsblad en is 10 dagen na publicatie van kracht.

We denken dat dat de nieuwe regelgeving in gaat vlak voor de zomervakantie, voor de start van het kampseizoen.

Wat gebeurt er met de huidige toegankelijkheidsregelingen?
Er wordt voorzien in een overgangstermijn waarbinnen alle toegankelijkheidsregelingen die bestaan voor natuurdomeinen na de inwerkingtreding van dit decreet moeten worden geëvalueerd. Die termijn bedraagt zes jaar. Voor natuurdomeinen die geheel of ten dele gelegen zijn in een speciale beschermingszone, en die een bijdrage kunnen leveren aan de realisatie van het instandhoudingsbeleid, wordt de termijn verkort tot vier jaar.

Hoe weet een bezoeker van een natuurdomein waar hij/zij wel mag komen en waar niet?
Op de website natuurenbos.be/spelen wordt per domein aangeduid of de omgekeerde toegankelijkheid geldt of niet.

Op het terrein wordt een poster gehangen in een zijpaneel van de infoborden aan de belangrijkste toegangswegen waarop duidelijk af te lezen is óf de omgekeerde toegankelijkheid geldt.

  • Indien de OT niet geldt én er is een toegankelijkheidsregeling van toepassing, wordt verwezen naar het bijhorende kaartje.
  • Indien de OT niet geldt en er is geen toegankelijkheidsregeling, dan wordt aangegeven op de kaart van het natuurdomein waar je als wandelaar niet van de paden mag komen.

    Er zullen bordjes geplaatst worden om de kwetsbare / onveilige zones aan te duiden op het terrein. Zo kan het zijn dat omwille van bv beheerwerken of een broedgeval bepaalde stukken natuurdomein tijdelijk afgesloten worden. De fysieke bordjes op het terrein primeren t.o.v. de kaart.

Wordt er een overgangsperiode voorzien?
De omgekeerde toegankelijkheid gaat in 10 dagen na publicatie van het decreet in het Belgisch Staatsblad.

Hoe zit het met wandelingen georganiseerd voor grote groepen?
Georganiseerde groepen wandelaars mogen ook gebruik maken van de gebieden waar de OT geldt. Ze hoeven hiervoor geen machtiging aan te vragen. We raden wel aan je activiteit te melden.

Wat houdt omgekeerde toegankelijkheid in voor risicovolle activiteiten?
De OT geldt enkel voor voetgangers, andere risicovolle activiteiten zullen nog steeds een machtiging moeten aanvragen.

Geldt de omgekeerde toegankelijkheid ook bij brandgevaar?
Een beheerder kan een gebied geheel of gedeeltelijk ontoegankelijk maken als dat noodzakelijk is voor de openbare veiligheid.