De Gavers

De Gavers

Door Brouckto op di, 27/10/2015 - 11:21
Domein

Interessante plaatsen in het domein :

Natuurwinkel

Eind 2015 breidde de natuurwinkel in het bezoekerscentrum danig uit. Naast een eigen educatief aanbod is er ook een gamma aan producten uit de Natuur.winkel te koop, waardoor PSNC De Gavers een filiaal geworden is. Met de ruime openingsuren is de natuurwinkel zeker toegankelijk.   

Bijensite

In De Gavers is er een uitgebreide educatieve bijenstand. Een professionele imker baadt deze uit. Om het aanbod van educatieve pakketten verder uit te werken, werd ook de bijensite uitgebouwd tot een interessante bijenwereld. Niet alleen zijn de bijen perfect te observeren, maar daarnaast krijgt de bezoeker wat meer info over het leven van de bij, het werk van de imker en het probleem ‘Bijen in nood’. (Afgewerkt voorjaar 2016)

Arboretum

Meer dan 170 verschillende soorten bomen uit de gematigde klimaatgordels van de continenten in het noordelijk halfrond. Dat is de rijkdom van het 7ha grote arboretum in De Gavers. Om daar ook wat educatie aan te koppelen, werd een ipadwandeling ontwikkeld en werd ook de inrichting grondig aangepakt. Neem daarbij een opfrissing van het bomenbestand en er is een interessante wandeling mogelijk.

De Villaplasjes

Aan de oostkant van het provinciedomein bevinden zich de Villaplasjes. Deze zone wordt beheerd door Natuurpunt Gaverstreke, een afdeling van Natuurpunt Vlaanderen.  

De Villaplasjes bestaan uit een nat weiland met enkele grote poelen en een bijhorende boszone. Het gebied is gelegen in een uithoek van de Gavers, bijna tegen de E17-autosnelweg. Het gebied is niet toegankelijk. Via de twee toegangspoorten langs de wandelweg heeft men echter toch een overzicht van het reservaat.

Het reservaat is omgeven door aan de ene kant mooie houtkanten van Veldesdoorn, Eenstijlige meidoorn, Sleedoorn, wilde rozen en hier en daar een knotwilg, langs de andere kant door weiden van naburige landbouwers en het bijhorende populierenbos. In het weidereservaat komen knoopkruid, wilde bertram en poelruit voor. Het gebied is een aantrekkingspool voor vele soorten vlinders en libellen Tijdens de wintermaanden is het waterpeil redelijk hoog en in de nazomer komt het gebied zo goed al droog te staan.

Het gebied wordt in het voorjaar 1 x gemaaid en in de nazomer volgt er nabegrazing met runderen.
In de boszone staan vele dode bomen die goed zijn voor vleermuizen, Buizerd broedt er af en toe.

Natuurreservaat

Aan de zuidwestelijke kant van het domein ligt een groot reservaat dat beheerd wordt door de Natuurwerkgroep De Gavers. Dat reservaat bevat ook een groot stuk van het Gavermeer, waardoor het een interessant gebied wordt voor tal van watervogels. Deze kunnen perfect geobserveerd worden vanuit de kijkhut De Fuut. In de periode van 1 december tot en met 15 februari is de plas zelfs helemaal gesloten voor alle vormen van recreatie.

In het gebied werden reeds 274 soorten vogels waargenomen. De wintermaanden staan garant voor veel watervogels. Vooral veel duikeenden zoals Tafeleend en Kuifeend, overwinteren op de plas, samen met honderden Meerkoeten.  Ook Fuut en Dodaars overwinteren er in mooie aantallen, samen met enkele Geoorde Futen. Grondeleenden zijn er, maar in kleinere aantallen. Vooral rond de derde landtong zie je kleine groepjes Wintertaling, Krakeend en Smient. Daartussen merk je enkele Brilduikers en sporadisch een Grote Zaagbek of een Nonnetje. De laatste jaren overwinteren steeds meer Roerdompen in het gebied.Ook de Waterral laat zich hier goed bekijken. Buizerd en Sperwer zijn dagelijks waarneembaar, Slechtvalk jaagt regelmatig in het gebied. In het domein foerageren Sijs, Vink, Kneu, verschillende mezensoorten, ... met geregeld Appelvink en Goudvink. In de rietkragen slapen Rietgorzen en Waterpiepers.

De zomers zijn rustiger op ornithologisch vlak. Dodaars en Fuut broeden hier. In het verste Reigerbos situeert zich een kolonie van ongeveer 60 koppels Blauwe Reiger. Sperwer, Buizerd en Boomvalk zijn trouwe broedvogels, net zoals een resem kleine zangertjes. Naast Steenuil en Ransuil is ook de Bosuil hier broedvogel geworden. Dé ster van het reservaat is uiteraard de Woudaap, die hier sedert jaren broedt en vanuit "de Fuut" prima waarneembaar is. Ook de Ijsvogel is er trouw te gast. Tussen deze twee periodes in, situeert zich de vogeltrek. Deze is iets minder massaal tijdens het voorjaar maar vooral het najaar biedt een rijk assortiment aan overtrekkende aalscholvers, ganzen, roofvogels en zangvogels. Het voorjaar is hét moment om rond de plas de eerste zwaluwtjes, sterntjes en steltlopers te zien. Ook Bruine Kiekendief, Visarend en Zwarte Wouw zijn vaak en regelmatig ter plekke.

Historiek

Er was eens…het meersenlandschap van de Gavers dat weinig geschikt was voor bewoning.
De zandrug van de Leie iets verderop was dit wel. Nomaden uit de Steentijd (9000 v.C.) verkozen de zanderige gronden aan de rand van de Gavers als tijdelijke kampplaats. Na sporadische vondsten van vuurstenen startte men in 1975 met een opgraving en met de grondige studie van de vindplaatsen.

Voor de eerste echte vestiging van een gemeenschap moeten we terug tot ongeveer 1800 V.C. Opgegraven bijlen en ijzeren voorwerpen laten vermoeden dat de streek ook tijdens de brons- en ijzertijd bewoond was.

Tijdens de Romeinse tijd lagen in de omgeving van de Gavers meerdere woonkernen. Recente opgravingen onthullen een waar Romeins verleden in Harelbeke. De belangrijkste vicus lag in de Collegewijk en was 6 ha groot. Resten van huizen en 12 waterputten werden er ontdekt.

Na Romeinse tijd werd het eeuwenlang stil rond de Gavers. In de Middeleeuwen ontstonden er enkele bloeiende landbouwbedrijven aan de rand van de meersen. Op de grens van droog en nat profiteerden ze zowel van de droge gronden om akkers aan te leggen als van de natte gronden om het vee te weiden en een wintervoorraad gras te hooien.

Twee hoeven uit die tijd bleven bewaard. Het gaat om Goed te Gavere te Deerlijk en het goed ter Halle in Harelbeke. Deze laatste, die tot de 13de eeuw teruggaat, werd in 1969 gesloopt om plaats te maken voor een woonwijk.

Het Goed te Gavere bleef gelukkig gespaard. Het ligt net tegenover het provinciedomein. De familie van Gavere, een geslacht dat hoge ambten bekleedde in Harelbeke en Desselgem, woonde er. Enkel van de buitengracht zijn er nog resten te vinden.

De aanleg van de E3, de latere E17, situeerde zich gedeeltelijk in de Gavermeersen. Ongeveer 4500 000m³ ophoogzand was er nodig. Een goede kwaliteit werd in voldoende hoeveelheden in de Gavers gevonden. Binnen de onteigende winplaats van 80 ha begon men in augustus 1968 de eerste gronden weg te zuigen. Door de sterk variërende kwaliteit van het zand ontstond er de grillige vorm van de vijver met landtongen en inhammen. Tegen eind 1970 was 4 000 000m³ zand weggespoten en het oorspronkelijke landschap verdwenen. In de plaats ervan lag een vijver van 62 ha.

De intercommunale vereniging Leiedal werd de eerste beheerder van de vijver en liet bepaalde infrastructuurwerken voor de watersport uitvoeren. In 1974 nam het West-Vlaamse provinciebestuur het initiatief over: de vijver werd van de intercommunale E3 gekocht en de gronden van Leiedal. De totale oppervlakte werd in de loop van de jaren uitgebreid tot 184 ha. Door bebossingen, natuurontwikkelingsprojecten en recreatieve uitbouw ontstond een gevarieerd geheel waarin natuurbehoud en bosbouw harmonisch samengaan met actieve watersporten als zeilen, surfen, duiken en zwemmen.

De site zuid werd aangewezen als activiteitenzone. Voor de heraanleg van dit stuk, waar BLOSO vroeger actief was, werd een ‘prijsaanvraag voor ontwerp en opmaak masterplan’ uitgeschreven. De eerste realisatie was de oprichting van een zwempaviljoen in 2006. Daarna volgde de heraanleg van de duikersite, de omlegging en de aanleg van een meander voor de Gaverbeek 2009. In 2011 werd ook het nieuwe onthaalgebouw ingehuldigd. In 2014 volgde het nieuwe watersportgebouw en de avonturensportinfrastructuur. De bijensite werd vernieuwd in 2015.In de periode 2014-2017 wordt de omgeving aangepakt, de afbraak van het oude watersportgebouw, de aanleg van een natuur- en milieueducatieve zone, de aanleg van de botenparking en het aanpassen en mogelijks vergroten van de huidige zwemzone. 

Aanbod

Aanbod voor scholen

Ben je als school opzoek naar een boeiende, actieve en tegelijkertijd een leerrijke ervaring? Dan vind je zeker een ruim aanbod in het Provinciaal Sport- en Natuurcentrum De Gavers. Kijk gerust in de folders voor het sportieve aanbod en voor het natuureducatieve modules.


Aanbod voor particulieren

Naast een aantal vast evenementen is er voor particulieren ook een ruim aanbod van workshops, lezingen, cursussen, tentoonstellingen, …
Deze zijn verspreid over heel het jaar en vind je terug in de kalender.

Aanbod voor groepen

Ben je op zoek naar een uitdagende en leerrijke invulling van een teambuilding of groepsactiviteit? In de brochure ‘aanbod voor groepen’ kan je shoppen tussen verschillende unieke activiteiten. Een geslaagde dag is gegarandeerd.

Praktisch

Provinciaal Sport- en Natuurcentrum De Gavers
Eikenstraat 131
8530 Harelbeke

T 056 23 40 10
F 056 22 75 68

gavers@west-vlaanderen.b
www.west-vlaanderen.be/gavers

Facebook: provinciaal sport- en Natuurcentrum De Gavers

Openingsuren:

  • Tussen paasvakantie en herfstvakantie: elke dag van 13:30 tot 17:30 (gesloten op vrijdag, behalve in de maanden juli en augustus)
  • Tussen herfstvakantie en paasvakantie: elke dag van 13:30 tot 16:30 (gesloten op vrijdag)
  • In de maanden december en januari is het onthaal van het bezoekerscentrum ook gesloten op weekdagen
De Gavers
Eikenstraat 131
8530 Harelbeke
De Gavers vormt met zijn 179 ha het grootste groendomein in de omgeving van Kortrijk. Het centraal gelegen Gavermeer (53 ha) kwam kunstmatig tot stand als zandwinningsput eind jaren zestig.