Een speelzone aanleggen

Een speelzone aanleggen

In bos- en natuurgebieden worden speelzones officieel vastgesteld aan de hand van een goedgekeurde toegankelijkheidsregeling. Ben je eigenaar of beheerder van een stuk natuur, en wil je graag een speelzone inrichten? Dan vind je hieronder alle informatie. Ook beleidsmedewerkers die inspiratie zoeken om een speelzone in te richten, kunnen hieronder terecht.

Wat zijn de voordelen van een officiële speelzone?

  • Een officiële speelzone heeft een duidelijke toegankelijkheidsregeling.
  • Je hebt als eigenaar recht op subsidies (openstelling).
  • Je bent automatisch verzekerd voor burgerlijke aansprakelijkheid (BA) via de Vlaamse overheid.
  • Je krijgt gratis de bijhorende toegankelijkheidsborden ter beschikking.
  • De veiligheidsrisico's in de speelzone worden regelmatig door de beheerder geëvalueerd.
  • Als eigenaar van een officiële speelzone wordt de speelzone kenbaar gemaakt via de websites van de Vlaamse overheid. Ontdek de speelzones op de interactieve kaart op de website van ANB en op Geopunt (Geopunt is de centrale toegangspoort tot geografische overheidsinformatie).                                                                           

Hoe realiseer je een officiële speelzone in jouw stad of gemeente?

Stap 1: overleg en participatie doelgroepen
Een duurzame speelzone creëren begint met participatie en overleg met de drie betrokken partners:

  • De gemeente – college van burgemeester en schepenen (verplicht advies)
  • De gemeentelijke jeugdraad (verplicht advies)
  • Het Agentschap voor Natuur en Bos (advies over beheerstechnische randvoorwaarden en criteria voor geschiktheid)

Om het draagvlak zo groot mogelijk te houden bij alle partijen, stellen ze samen een ontwerp van toegankelijkheidsregeling op. Een toegankelijkheidsregeling is opgebouwd uit een tekstgedeelte en een bijbehorende kaart, de toegankelijkheidskaart, van het gebied waarop het tekstgedeelte van toepassing is. De kaart toont duidelijk de toegankelijke wegen en zones en moet steeds geïnterpreteerd worden op basis van het corresponderende tekstgedeelte en de legende bij het kaartgedeelte.


Stap 2: ontwerp voorleggen aan ANB
Nadat het overleg tussen de betrokken doelgroepen is afgerond gaat het ontwerp van toegankelijkheidsregeling naar de provinciale coördinator Adviezen en Vergunningen van het ANB. Het ANB beslist finaal of het ontwerp al dan niet ontvankelijk kan verklaard worden.

  • Geen akkoord? Ontwerp gaat terug naar de betrokken partijen voor verder overleg.
  • Wel akkoord? Voorstel tot speelzone wordt een officieel toegankelijkheidsbesluit, gepubliceerd in het Staatsblad. De speelzone is nu officieel een feit.
     

Stap 3: speelzone is goedgekeurd
Na de goedkeuring van de speelzone kan deze officieel aangeduid en ingericht worden door:

  • een officiële afbakening met erkende borden
  • de speelzone wordt officieel opgenomen op de speelzonekaart
  • de eigenaar verkrijgt een verzekering burgerlijke aansprakelijkheid van de Vlaamse overheid
  • Subsidie mogelijk voor:
    • privébosbeheerders om hun domein open te stellen
    • bebossing voor aanleg bos en herbebossing
    • aankoop terreinen
    • andere partners provincies /gemeenten


Aan welke criteria moet een speelzone voldoen?

Om een speelzone af te bakenen en aan te leggen bekijkt men vier criteria:

1) Ecologisch: is een speelzone op deze plek verantwoord voor de natuur?

  • Afwezigheid van ecologisch waardevolle en kwetsbare biotopen, zeldzame en/of beschermde planten- en diersoorten
  • Kwetsbaarheid van de bodem voor betreding en erosie
  • Verstorende invloed op de aanpalende natuurreservaten te bekijken

2) Ruimtelijk: is de locatie goed gelegen als speelzone?

  • Afstand van de speelzone tot de plaatselijke jeugdlokalen en omliggende woonkernen
  • Oppervlakte van de speelzone: hoe groter de speelzone, hoe groter de draagkracht van de zone
  • Aanwezigheid duidelijke fysische grenzen (wegen, paden, gracht, overgang loofbomen naar naaldbomen,...)
  • Bekendheid en traditie van het gebied als speelplek
  • Vlotte en veilige bereikbaarheid, nabijheid trage wegennet, te voet of per fiets

3) Spel: is de locatie leuk als speelzone?

  • Afwisseling van gesloten en open bos, aanwezigheid van open plekken, …
  • Afwisseling van boomsoorten, van ondoordringbare kruid- of struiklaag, …
  • Aanwezigheid van water, reliëf en markante natuurlijke elementen om een avontuurlijke en spelvriendelijke zone te hebben

4) Haalbaarheid: is het haalbaar om hier een speelzone te voorzien?

  • Wil de eigenaar en/of beheerder het bos als speelzone openstellen?
  • Gaan de omwonenden akkoord met een speelbos?
     

Hoe kun je een speelzone inrichten?

Het technisch vademecum "Recreatieve infrastructuur" geeft een overzicht van alle mogelijke infrastructuurelementen om een speelzone in te richten. Inspiratie met voorbeelden uit de praktijk kan je opdoen op de belevingswebsite Natuur in je Buurt. Als inspiratiebron voor anderen kan je op deze website ook je eigen project vermelden.

Meer ideën vind je op www.springzaad.be:

en op www.k-s.be (kind & samenleving):


Wie is er aansprakelijk in de speelzone bij ongevallen of schade?

Een officiële speelzone heeft een goedgekeurde toegankelijkheidsregeling. Indien deze toegankelijkheidsregeling is gevolgd, ben je als eigenaar automatisch verzekerd voor de burgerlijke aansprakelijkheid voor schade aan recreanten ten gevolge van de toegankelijkheid van de speelzone. 


Hoe maak ik mijn speelzone veilig voor recreanten?

In speelzones wordt een veiligheidsbeheer (jaarlijkse controle) gevoerd dat er op gericht is om een veilige speelomgeving en -infrastructuur aan te bieden. Dode bomen en bomen met gevaarlijk dood takhout worden geveld of het dode takhout wordt verwijderd, voor ze gevaar opleveren. De veiligheid en risico’s van de speelinfrastructuur worden eveneens geëvalueerd.

  • Hoe dit veiligheidsbeheer te organiseren, vind je op ecopedia
     

Mag ik activiteiten organiseren in de speelzones?

Elke officiële speelzone heeft een bijhorende toegankelijkheidsregeling. Recreatieve activiteiten die buiten de periodes in de toegankelijkheidsregeling worden georganiseerd kunnen risicovol zijn voor de natuur. Wil je een activiteit in de speelzone organiseren die niet conform de voorwaarden van de toegankelijkheidsregeling (buiten de toegankelijke periode (vb. 's nachts), voor volwassenen,…) is, dan wordt dit beschouwd als een risicovolle activiteit. Je kan hiervoor 35 dagen op voorhand een machtiging aanvragen bij het Agentschap voor Natuur en Bos.
 

Welke instrumenten en subsidies bestaan er om een speelzone te realiseren?

Als eigenaar kan je gebruik maken van de projectoproepen en wettelijke subsidiemogelijkheden die worden voorzien voor het inrichten, openstellen en/of beheren van de speelzone. De openstelling van de speelzone wordt geregeld via de toegankelijkheidsregeling of in het beheerplan.

Privé-eigenaars kunnen aanspraak maken op subsidies als er een officiële toegankelijkheidsregeling voor de speelzone is goedgekeurd of als de openstelling van de speelzone een onderdeel vormt van een beheerplan.

Om een officiële speelzone op terrein kenbaar te maken, krijg je gratis de bijhorende toegankelijkheidsborden.