Uit het juiste hout gesneden

Hout van hier

Het Agentschap voor Natuur en Bos maakt elke dag werk van ecologisch waardevolle bossen met een hoge biodiversiteit. Dat betekent dat het in sommige bossen en natuurgebieden bomen moet vellen. Dat klinkt vreemd, maar is heel logisch. De belangrijkste redenen waarom het Agentschap voor Natuur en Bos bomen velt, zijn dunningen (om meer licht en ruimte te creëren voor bomen, struiken en kruiden) en de natuurlijke verjonging van een bos (grote bomen kappen om kleine boompjes zonlicht en optimale groeikansen te geven). Bovendien zijn open plekken in het bos de optimale plek voor sommige planten, dieren en insecten die geen fan zijn van dichte bossen. Open plekken zijn dus goed voor de biodiversiteit in een bos.

Houtverkopen zijn goed voor de natuur

Bossen voorzien ons dus van hout. De kap van dat hout moet vakkundig en verantwoord gebeuren en is daarom gereglementeerd. Erkenningen om te mogen kappen, worden toegekend aan zowel kopers als exploitanten van hout die aan een aantal voorwaarden moeten voldoen.

De bossen van de Vlaamse overheid leveren jaarlijks ongeveer 100.000 m³ hout op. Dat is heel wat, maar elk jaar groeit er – dankzij deze jaarlijkse oogst – ongeveer evenveel hout bij dat in het bos blijft staan. Per hectare 8 m³ om precies te zijn. Uit de vergelijking tussen de eerste en de tweede Vlaamse bosinventaris blijkt dat nu in de Vlaamse openbare bossen ongeveer 3 miljoen m³ méér hout staat dan 15 jaar geleden.

Het Agentschap voor Natuur en Bos verkoopt dit hout. De verkoop gebeurt via jaarlijkse openbare houtverkopen die op hun beurt onderhevig zijn aan bepaalde regels. Het hout kan staande verkocht worden ‘op stam’ of liggend in een houtpark

De  opbrengsten van de stammen uit gebieden van het Agentschap voor Natuur en Bos vloeien via Natuurinvest, de investeringstak van het Agentschap voor Natuur en Bos, terug naar natuurprojecten. Zo investeerde Natuurinvest mee in het nieuwe Zwin Natuur Park en in Bosland in Limburg.

Liggende verkoop ambieert lokale verwerking van Vlaams hout

Traditioneel wordt dit hout staande in het bos (‘op stam’) verkocht. Het nadeel van een traditionele staande verkoop is dat Vlaams kwaliteitshout moeilijk bij lokale houtverwerkers in België of de buurlanden terechtkomt. Kwaliteitshout maakt namelijk vaak deel uit van heterogene loten die in hun geheel verkocht worden. Een lokale verwerker die een bepaalde kwaliteitsstam wil, moet dan het hele lot kopen, meer hout dan hij werkelijk nodig heeft. Het resultaat is dat het hout van een traditionele verkoop voor verwerking vaak verscheept wordt naar Azië waarna het, als halffabricaat of eindproduct, terugkeert naar Europa of Noord-Amerika.

Dankzij dit houtpark kunnen ook deze kleinere, lokale houtverwerkers hout kopen. Op het houtpark kunnen ze slechts die ene boom kopen die hen interesseert. Bovendien hoeven ze de boom alleen maar te transporteren. Dat is een goede zaak omdat lokale houtverwerkers met grote houttekorten kampen.

Eenmaal, andermaal, verkocht!

In onze buurlanden wordt het meest kwalitatieve hout reeds decennialang te koop aangeboden via houtparken. Na de succesvolle proefverkoop van enkele Vlaamse stammen in Noord-Frankrijk en Nederland organiseert het Agentschap voor Natuur en Bos nu zijn eerste eigen Vlaams Houtpark.

Het houtpark in Vlaanderen vindt op hetzelfde moment plaats als de houtparken in Neunkirchen (Duitsland), Saint-Hubert (Wallonië) en Saint-Avold (Frankrijk). Kandidaat-kopers krijgen een catalogus en kunnen van 15 januari tot 21 februari de stammen op het houtpark bezichtigen. Zij kunnen onder gesloten omslag een bod doen op een of meerdere stammen. Op 21 februari worden de omslagen geopend en de stammen toegekend aan de hoogste bieder.

Kwaliteitshout uit topnatuur

Binnen het Interreg-project eco2eco onderzoeken acht Vlaamse en Nederlandse partners hoe het geoogste hout op een lokale manier verwerkt kan worden. De sleutelprincipes zijn cascadering in waarde (het optimaal valoriseren van hout in een zo – economisch, sociaal en/of inzake duurzaamheid - hoogwaardig mogelijke toepassing) en een korteketenaanpak (een zo rechtstreeks en kort mogelijke relatie tussen de producent van hout en de houtverwerker).