De Vlaamse duinen

De Vlaamse duinen

De Vlaamse kustduinen vormen een uniek ecosysteem met heel wat bijzondere en beschermde dieren en planten: zoals de rugstreeppad, de heivlinder en heel wat soorten orchideeën. De verscheidene Europees beschermde natuurtypes die we in de Vlaamse duinen aantreffen zijn de volgende:

Duingrasland

In de kustduinen vind je graslanden die je nergens anders in Vlaanderen aantreft. In deze soorten- en kleurrijke duinkalkgraslanden groeien soorten als bokkenorchis, geel zonneroosje, gewone vleugeltjesbloem, grote tijm en muurpeper.
                        
V.l.n.r.: Bokkenorchis, geel zonneroosje, tijm, muurpeper

Duinstruweel

Je vindt duinstruwelen langs de volledige Vlaamse kust. Deze struikvegetaties worden gedomineerd door soorten zoals duindoorn, vlier, meidoorn en sleedoorn. In dit struweel kunnen heel wat zangvogels aangetroffen worden, zoals de nachtegaal, de cetti’s zanger en de sprinkhaanzanger in vertoeven. Het leeuwenaandeel van bijv. de Simliduinen in Nieuwpoort bestaat uit struweel. De duindoorn en sleedoorn kunnen zich via hun worteluitlopers snel sterk uitbreiden en het duinlandschap overwoekeren ten koste van duingrasland en vochtige duinpannen. Om voldoende open plekken te vrijwaren moet het struikgewas lokaal worden ingeperkt.
                
V.l.n.r.: Duindoorn detail, duindoorn, sleedoorn

Kruipwilgstruweel

Nabij vochtige duinvalleien kunnen zich dwergstruwelen met kruipwilg ontwikkelen. Kenmerkende soorten zijn onder meer kruipwilg, rond wintergroen, moeraswespenorchis en het zeer zeldzame kaal stofzaad. Kruipwilgstruwelen herbergen een typische paddenstoelenflora met onder meer vezelkoppen en gordijnzwammen.
        
V.l.n.r.: Rond wintergroen, moeraswespenorchis

Duinbos

Daar waar loofbos zich heeft ontwikkeld op duinen spreken we over een duinbos. Typische boom- en struiksoorten van duinbossen zijn onder meer zachte berk, zomereik, eenstijlige meidoorn en ratelpopulier. In de kruidlaag komen soorten als maarts viooltje, gewone vogelmelk en brede eikvaren voor, samen met heel wat paddenstoelen. Vogels als de boomklever, bosuil en kleine bonte specht vinden hier ook een thuis.

Embryonale duinen

In de eerste fase van duinvorming gebeurt de fixatie van stuifzand door de kolonisatie met biestarwegras. Wanneer het proces van duinvorming zich verderzet, kunnen de embryonale duintjes hoger worden en start de fixatie met helmgras. Andere typische soorten zijn onder andere zeepostelein, zeeraket en stekend loogkruid. Natuurlijke stranden zijn mogelijke broedgebieden voor zeldzame vogels zoals bontbekplevier, strandplevier en dwergstern. Mooie voorbeelden hiervan vinden we aan het strand van Lombardsijde en voor de Zeebermduinen in Oostduinkerke.
                
V.l.n.r.: Embryonale duintjes, zeeraket, zeewinde

Stuifduin

Verstuiving is typisch voor het duinenlandschap. Door de verplaatsing van zandkorrels worden duinen gevormd, die continu veranderen en zich verplaatsen. Dit stuivend duinlandschap is het leefmilieu van typische soorten zoals de blauwe zeedistel, de strandzandloopkever en de duinveldridderzwam.
                
V.l.n.r.: Blauwe zeedistel, bastaardzandloopkever, zanddoddegras

Duinpanne 

Onder invloed van de bij storm overheersende noordwestenwind ontstaan duinen in de vorm van een hoefijzer, de zogenaamde paraboolvormige duinen. Het zand stuift uit tot aan het grondwaterniveau en het opgestoven zand stapelt zich op tot een paraboolvormig duin, dat zich blijft voortbewegen in zuidoostelijke richting. In het kielzog van dat bewegende duin ontstaat een vochtige duinpanne. Deze vochtige omgeving vormt opnieuw een waardevol habitat voor heel wat bijzondere planten en dieren. Zo kan de zeldzame rugstreeppad zich hier in het voorjaar voortplanten en groeien er zeldzame planten zoals de moeraswespenorchis en de parnassia.
                
V.l.n.r.: Rugstreeppad, vleeskleurige orchissen in duinpanne, parnassia

Naar de top