.

Wandel in de natuur, nu ook buiten de paden

Veelgestelde vragen

Wat is principiële toegankelijkheid?

Vroeger was de basisregel dat voetgangers in bossen en natuurreservaten enkel toegang hadden tot alle boswegen en voor het verkeer minder belangrijke openbare wegen in natuurreservaten. Dat noemen we principiële toegankelijkheid. Alleen in speelzones en in aangeduide vrij toegankelijke zones mochten voetgangers van de paden afwijken.

Sinds kort werd de principiële toegankelijkheid voor voetgangers omgekeerd, wat inhoudt dat onze natuurgebieden overal vrij toegankelijk zijn en wandelaars de paden dus mogen verlaten, tenzij het anders is aangeduid.

Wat is omgekeerde toegankelijkheid?
Dat houdt in dat je als voetganger, of iedereen die daarmee is gelijkgesteld, de paden mag verlaten in onze natuurdomeinen, op voorwaarde dat er voor die natuurdomeinen geen toegankelijkheidsregeling werd opgemaakt.

In bossen en natuurgebieden die eigendom zijn van anderen (private eigenaars, natuurverenigingen, gemeenten…) en die niet in volledig technisch beheer zijn van het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB), blijft de regel van kracht dat je enkel op de paden mag, tenzij het anders is aangegeven.

De basisregel in onze gebieden werd dus omgekeerd. Vroeger moest je op de paden blijven, tenzij het anders was aangegeven, bijvoorbeeld in speelzones en aangeduide vrij toegankelijke zones. Dat heette de principiële toegankelijkheid. Nu mag je overal komen, tenzij het anders is aangegeven. Daarom noemen we dit ‘omgekeerde’ toegankelijkheid.

Waarom omgekeerde toegankelijkheid?
In het regeerakkoord van de Vlaamse Regering 2014-2019 staat dat de Vlaming meer moet kunnen genieten van de natuur, weliswaar rekening houdend met de draagkracht van die natuur. De minister bevoegd voor Natuur wil hieraan invulling geven door de toegankelijkheid voor voetgangers om te keren voor onze domeinen. Het voorstel is aanvaard door de Vlaamse Regering die akkoord ging met aanpassen van de wetgeving.

Op wie is de omgekeerde toegankelijkheid van toepassing?
De omgekeerde toegankelijkheid is er enkel voor voetgangers of al die met voetgangers worden gelijkgesteld. Dat zijn de rolstoelgebruikers en de fietsers jonger dan 9 jaar. Mountainbikers, ruiters en andere recreanten moeten net als vroeger op de voor hen voorziene paden blijven. Oriëntatielopers en gewone joggers zijn voetgangers en mogen dus ook van het pad afwijken. Wandelaars met een hond aan de leiband moeten sowieso op de paden blijven.

Waar is de omgekeerde toegankelijkheid van toepassing?
Omgekeerde toegankelijkheid is van toepassing op de terreinen in eigendom van het ANB of in volledig technisch beheer bij het ANB, enkel indien er voor die terreinen géén toegankelijkheidsregeling werd opgemaakt die de toegankelijkheid eventueel anders regelt.

Op het terrein zullen bordjes geplaatst worden om de kwetsbare en/ofonveilige zones aan te duiden. Zo kan het zijn dat omwille van beheerwerken of een broedgeval bepaalde stukken natuurdomein tijdelijk toch afgesloten worden. Op de kaart onderaan www.natuurenbos.be/buitendepaden kun je de status checken per natuurgebied. De fysieke bordjes op het terrein primeren t.o.v. de kaart.

Mogen wandelaars met honden aan de leiband van de paden af?​​​​​
Ga je wandelen met je hond in het bos of in een natuurreservaat, dan moet je verplicht op de paden blijven.

De hond moet ook steeds aan de leiband hangen, behalve in hondenlosloopzones.​​

Mogen geocachers hun caches verstoppen op meer dan 3 meter van toegankelijke wegen?
Geocachers mogen hun caches verstoppen in gebieden waar de omgekeerde toegankelijkheid geldt, en dus niet langer enkel in de directe omgeving van de paden.

Om de natuur te beschermen mogen caches niet worden verstopt in dassenburchten, vossenholen, holtes in bomen, ruïnes, moerassen, enz.

Mogen er bosspelen georganiseerd worden in natuurgebieden, inclusief ophangen en verstoppen van spelmateriaal?
Spelen in de natuur hebben bij voorkeur plaats in speelzones en met natuurlijke materialen. De speelzones worden met extra zorg beheerd met het oog op veiligheid en aantrekkelijkheid.

Aangevoerde niet-natuurlijke materialen moet je na afloop van het spel altijd weer naar huis nemen. Een spel mag de natuurlijke omgeving niet beschadigen of vervuilen.

Zijn de natuurdomeinen zonder toegankelijkheidsregeling dan ook dag en nacht toegankelijk?
Als er geen toegankelijkheidsregeling van kracht is, dan zijn natuurdomeinen in principe dag en nacht toegankelijk.

Als er geen toegankelijkheidsregeling is voor een natuurdomein, is de omgekeerde toegankelijkheid dan altijd van toepassing? Of zijn er uitzonderingen waardoor een natuurdomein toch (gedeeltelijk) kan afgesloten worden?
Er zijn uitzonderingen op de omgekeerde toegankelijkheid. In volgende gevallen mag een natuurdomein toch (gedeeltelijk) ontoegankelijk gemaakt worden:

  • noodzakelijk voor de openbare veiligheid (brandgevaar, storm of andere gevaarlijke situaties)
  • noodzakelijk voor de bescherming van de inheemse dier- en plantensoorten
  • uitvoeren van beheerwerken waarbij de veiligheid van de bezoekers niet gegarandeerd kan worden
  • bij uitvoering van jacht- en bestrijdingsactiviteiten overeenkomstig de jachtregelgeving of de regelgeving inzake soortenbeheer

Om deze tijdelijke ontoegankelijkheid aan te kondigen moet de beheerder gebruik maken van verbodsaffiches.

Wat gebeurt er met de huidige toegankelijkheidsregelingen?
Er wordt een overgangstermijn voorzien waarbinnen alle toegankelijkheidsregelingen die bestaan voor natuurdomeinen na de inwerkingtreding van dit decreet moeten worden geëvalueerd. Die termijn bedraagt zes jaar. Voor natuurdomeinen die geheel of ten dele gelegen zijn in een speciale beschermingszone, en die een bijdrage kunnen leveren aan de realisatie van het instandhoudingsbeleid, wordt de termijn verkort tot vier jaar.

Hoe zit het met wandelingen georganiseerd voor grote groepen?
Georganiseerde groepen wandelaars mogen ook gebruik maken van de gebieden waar de OT geldt. Ze hoeven hiervoor geen machtiging aan te vragen. We raden wel aan je activiteit te melden.

Wat houdt omgekeerde toegankelijkheid in voor risicovolle activiteiten?
De omgekeerde toegankelijkheid geldt enkel voor voetgangers, risicovolle activiteiten zullen nog steeds een machtiging moeten aanvragen.

Geldt de omgekeerde toegankelijkheid ook bij brandgevaar?
Een beheerder kan een gebied geheel of gedeeltelijk ontoegankelijk maken als dat noodzakelijk is voor de openbare veiligheid.