Natuur in de zorg

Realisaties

Voorbeelden van bestaande samenwerkingen tussen Natuur en Bos en zorgcentra:

Snoezelbos Covida, Hasselt

Snoezelen is een combinatie van snuffelen en doezelen, van ontdekken en tot rust komen, met als doel alle zintuigen te prikkelen, even weg van alles te zijn, in een geborgen omgeving in contact met de natuur. Natuur en Bos en Covida realiseerden zo in cocreatie een snoezelbos in hun voorziening in Hasselt voor personen met een verstandelijke beperking. Er werd tegelijk aan bosomvorming gedaan waarbij exoten plaats ruimden voor inheemse soorten.

Wachtkamer in het bos, AZ Sint-Lucas en Steenbrugse bosjes, Brugge

Het ziekenhuis AZ Sint-Lucas grenst aan het natuurgebied de Steenbrugse bosjes. In het bos zijn wandellussen uitgewerkt en gezonde boshoekjes ingericht waar bezoekers, maar ook patiënten en personeel, een verkwikkende pauze kunnen inlassen. In het ziekenhuis krijg je meer informatie. Ook buiten is een infobord voorzien. De wandellussen hebben een tijdsindicatie zodat je na een heilzame wandeling tijdig op je afspraak geraakt.
Therapeuten van het AZ Sint-Lucas deelden hun ervaringen met de wachtkamer in een artikel op Onze Natuur.

Wandelen met wielen in Pelt

In 2021 is in samenwerking met zorgvoorziening De Klimroos en de gemeente Pelt een wandelpad, inclusief rolstoeltoegankelijke zone, opnieuw aantrekkelijk en kindvriendelijk gemaakt met langs de route een vlinder- en insectenvriendelijke pluktuin met bessen, noten en vruchten, en een veldje waar Kubb of petanque gespeeld kan worden. De blikvanger van het pad is een parasolvormig afdak boven een picknicktafel met een speciale plaats voor rolstoelen.

Samenwerking met jongerenwelzijn in Limburg.

Sinds 2014 wordt de bovenverdieping van een boshuis in Hasselt ter beschikking gesteld. Jongeren in een problematische opvoedingssituatie kunnen er zich terugtrekken en taken uitvoeren in de natuur. De rust en het contact met de natuur wordt als kader aangewend in de begeleiding.

Vrijwilligerswerking Vordensteinpark, Schoten

Vordenstein in Schoten is een 110 ha groot park en een oase van rust. Het is dus geen zorgsetting maar een park en een toonbeeld van harmonisch park- en groenbeheer. Sinds 2001 is er een vrijwilligerswerking met mensen uit de buurt. Ondertussen is er een samenwerking met het ziekenhuis van Antwerpen (ZNA) en zijn er integratietrajecten en leerwerkplekken op maat. Er is ook een dementietuin. Vordenstein krijgt een tien voor biodiversiteit in een sfeer van gezelligheid en werd vormgegeven door een diversiteit aan mensen. Het is een natuurzorgplek van en voor mensen met een hart voor natuur. Vordenstein kreeg dan ook al drie keer een Green flag award. Als  je inspiratie wilt opdoen hoe biodiversiteit in een parkomgeving er kan uitzien, dan is een bezoek zeker aangeraden. Het park is dagelijks open van 8 tot 17 uur, in het tussenseizoen (maart-april en september-oktober) tot 19 uur en in de zomer tot 21 uur. De toegang is gratis.

Frankveld, Beersel

In maart 2022 werd een graslandje naast het natuurgebied Frankveld in Beersel in handen gegeven van vzw Moesjebaaz die er moestuinieren. Deze vzw voorziet een wekelijkse dagbesteding in de moestuin voor mensen met een beperking. Samen met gasten zullen ze er elke dinsdag werken om op ecologische wijze een biodiverse moestuin/voedselbos uit te bouwen.

Multimovepad Sixtusbossen – De Lovie, Vleteren/Poperinge

Natuur en Bos, Sport Vlaanderen, lokale besturen en de Lovie vzw werkten samen om een multimovepad aan te leggen van 4,5 km. Er werden onder andere klim- en stappalen, een evenwichtsbalk, een duikelrek, een touwenparcours en een klimnet voorzien waarop kinderen spelenderwijs hun motorische vaardigheden oefenen in een groene omgeving. Meer info op www.natuurenbos.be/multimovepad.

Ganzendambos nabij Borgwal Ebergiste

In 2008 werd in Gavere (Vurste) door Natuur en Bos een bos aangeplant voor de actie ‘Kom op tegen kanker’. Ondertussen is het een volwaardig uitgegroeid bos waarin een rolstoeltoegankelijk pad werd aangelegd met planten en struiken op bereikbare hoogte en afstand voor een authentieke natuurbeleving voor personen die minder mobiel zijn. Het pad is te bereiken voor de bewoners van Borgwal Ebergiste. Deze zorgaanbieder is naast het bos gelegen in een historisch kasteelpark met oude bomen en een rijke biodiversiteit. De zorgvoorziening werkt veel met natuur tijdens hun therapie. Ze zijn voorlopers om natuur in hun zorgvisie op te nemen. Voor bezoekers is er een veerkrachtpad aangelegd.


Voorbeelden van projecten die zijn uitgevoerd via ondersteuning van de projectoproep Natuur in je Buurt, al dan niet in combinatie met andere financiële middelen

Er zijn al vele goede voorbeelden op het terrein. Nu al zorgen zorgvoorzieningen voor luwteplekken door meer natuur, voor meer natuurbeleving in de zorg- en werkomgeving, voor een zorgaanbod op basis van natuurcontact. Ze dragen via de inrichting bij aan waterretentie en waterinfiltratie. Dikwijls komt ook het verhaal van inclusie en maatschappelijke integratie naar boven en hoe er via meer toegankelijke natuur gemakkelijker contacten worden gelegd met buren en andere doelgroepen zoals scholen, jongerenwerking… Deze zorgvoorzieningen zijn voor ons de proefvelden waar we moeten naar kijken, overal in Vlaanderen. Vanuit al deze goede praktijken willen we kennis opbouwen en delen.

Ziekenhuis Oost-Limburg in Genk

Ziekenhuisterrein wordt verweven tot een aantrekkelijke, gezonde en duurzame plek opgenomen in het Nationaal Park Hoge Kempen.     

Ter Heide in Genk

Aangelegd snoezelbos in een bestaand bos met tegelijk het opwaarderen van de kwaliteit van het bosbestand: verwijderen van exoten, nieuwe aanplant met inheems materiaal.     

AZ Alma in Eeklo

Samenwerking binnen een netwerk van partners uit de zorg- en de natuursector die leidt tot het inrichten van een biodiverse beweeg- en beleefruimte, niet enkel voor het ziekenhuis maar ook voor de buurt. (Foto uit de inspiratiegids ‘Natuur en Zorg’ van de Regionale landschappen.)     

Groep St. Franciscus in Oosterzele

De belevingstuin Vuenteca bewijst dat de projectsubsidie voor een duwtje in de rug kan zorgen en de samenwerking tussen alle partners op het terrein stimuleert om een landschappelijk ingepaste belevingstuin te realiseren.

Bethanië geestelijke gezondheidszorg Emmaüs in Zoersel

Kwaliteitsvoller maken van de buitenruimte in functie van de therapie en een rijke biodiversiteit in een parkachtige omgeving die aansluit bij waardevolle natuurterreinen in de buurt. (ondersteuning via projectoproep Lokale vergroeningsprojecten in 2019)

Zorgboerderij Meander in Kapellen

Een zorgboerderij waar naast het genieten van de groene buitenruimte de cliënten bijdragen aan de aanleg en het onderhoud als zinvolle dagbesteding.

Noorderhart Mariaziekenhuis in Pelt

Inrichting van een belevingstuin naast het ziekenhuis, die grenst aan een parking. Het is een rustgevende plaats in het groen om even op adem te komen. Er loopt een semi-verhard rolstoelvriendelijk pad door de tuin, voorzien van rust- en picknickplekken. De tuin bevat aromatische kruiden, hagen, fruithagen, bloembollen, hoogstammige bomen en fruitbomen. De wilde bloemenweide vormt een schuilplek en voedingsbron voor heel wat insecten. De belevingstuin is voor iedereen toegankelijk. Er is een verbinding met het aangrenzende fiets- en wandelpad zodat ook voorbijgangers ervan kunnen genieten.

Psychiatrisch ziekenhuis Sint-Alexius in Grimbergen

Inrichting van de buitenruimte voor cliënten en therapeuten om weer voeling te krijgen met de realiteit. Tegelijkertijd kan het zorgpersoneel zich ontspannen in de mooie omgeving. Naast het ontwerp is er een masterplan opgemaakt.

Sociaal huis en snoezelbos Wintam in Bornem

Aanleg van een toegankelijke prikkelarme zone voor bewoners van het WZC De Vlietoever en zorgvoorziening Huize Eyckerheide. Ook buurtbewoners en buurtcomités komen er samen.    Persartikels: hier en hier
Gent, Universitair Ziekenhuis project ‘U zit in Den Hof’ i.s.m. kinder- en jeugdpsychiatrie. Natuurlijke groene buitenruimte bij de gesloten afdeling kinder- en jeugdpsychiatrie met rustige hoekjes en houten spelelementen.

De Walhoeve vzw in West-Vleteren

Organisatie actief in de jeugdzorg legt buitenomgeving aan als buitenlokaal in de natuur.


We verwachten nog resultaten van lopende projecten in volgende zorgcentra en steden en gemeenten:

  • Balen, WZC Orelia Keiheuvel (artikels uit de pers en gemeente)
  • Gentbrugge, vzw Organisatie Broeders van Liefde – MFC Sint-Gregorius
  • Herzele, OCMW Ter Leen
  • Kasterlee, bezoekerscentrum De Liereman met doortrekken van het heidelandschap in het naburige psychiatrische zorgcentrum
  • Kortrijk, AZ Groeninge met de creatie van een groene buitenruimte
  • Leuven, inrichting Sint-Maartendal i.s.m. nabije zorginstelling
  • Menen, snoezelbos i.s.m. naburige zorgvoorziening
  • Merksplan en Natuurpunt, aanleg rolstoelvriendelijk pad
  • Oud-Heverlee i.s.m. WZC De Kouter
  • Roeselare i.s.m. WZC Zilverberg
  • Brasschaat, De Mick WZC
  • Gevangenis van Leuven, Brugge, Hasselt, Oudenaarde in samenwerking met BOS+, ontwerpbureau Fris in het Landschap, vzw Terra Therepeutica en hogeschool PXL
  • Bierbeek, Waaranders vzw
  • Borgloon, Orelia Zorg
  • Lommel, jongerenwerking Pieter Simenon
  • Hasselt, Hogevijf dementievriendelijke natuuroase
  • Lennik, inclusieve zonnetuin Eizeringen
  • Ieper, park naast het Jan Ypermanziekenhuis
  • Meldert, buitenruimte Thomashuis
  • OPZ Geel, snoezelpark
  • Houthalen-Helchteren ism WZC Vinkenhof
  • Lochristi, woonleeftuin in WZC Sint-Eligius vzw Zorg-Saam Zusters Kindsheid Jesu