De juridische achtergrond van de vergunning voor tijdelijke natuur

De juridische achtergrond van de vergunning voor tijdelijke natuur

De sleutel tot een systeem van tijdelijke natuur is de zogenaamde één-handelingsaanpak, waarbij de bewuste aanleg van bijkomende tijdelijke natuur en het verwijderen ervan wordt beschouwd als één handeling bij de aanvraag en beoordeling van de vergunning. Voor het aanleggen van tijdelijke natuur is op zich geen afwijking nodig, doordat men hierbij in beginsel geen verboden handelingen stelt, maar door aanleg en latere verwijdering als één handeling te beschouwen in het licht van de aanvraag, kan wel met het hele plaatje rekening worden gehouden. Dat is van belang zowel voor de aanvrager, die het hele plaatje kan schetsen en onderbouwen in zijn aanvraag, als voor het Agentschap voor Natuur en Bos als behandelende overheid, dat daarmee rekening kan houden bij zijn beoordeling van de aanvraag.

Voor deze handeling wordt dan een vergunning gegeven onder de vorm van een afwijking op basis van het Soortenbesluit. De beschermde vegetaties worden hier aan toegevoegd. De gebruikte procedure van het Soortenbesluit garandeert dat aan de verschillende juridische eisen is voldaan op voorwaarde dat specifieke voorwaarden worden opgelegd.

De afwijking voor tijdelijke natuur wordt afgeleverd met als basis de afwijkingsprocedure voorzien in het Soortenbesluit. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van de afwijkingsgrond "ter bescherming van de wilde fauna of flora, of ter instandhouding van de natuurlijke habitats".

Dit kan alleen maar worden toegestaan als de volgende voorwaarden zijn vervuld:

1° er mag geen andere bevredigende oplossing bestaan

2° de afwijking mag geen afbreuk doen aan het streefdoel om de populaties van de soort in kwestie in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan, op lokaal niveau of op Vlaams niveau.

Het gebruik van die afwijkingsgrond steunt op het uitgangspunt dat de initiatiefnemer die een aanvraag tot afwijking doet voor tijdelijke natuur, zonder die afwijking proactieve maatregelen zou nemen om de natuurontwikkeling te voorkomen. Het verlenen van een afwijking die toelaat om tijdelijke natuur die men tot ontwikkeling laat komen binnen het kader van de afwijking, na verloop van tijd weer te verwijderen, moet worden begrepen als een actie die een meerwaarde oplevert voor de wilde fauna en flora en de habitats die dankzij het laten ontwikkelen van de tijdelijke natuur een kans krijgen die ze anders niet zouden gekregen hebben.


Vergunningsvoorwaarden 

Om te voldoen aan de verschillende wettelijke verplichtingen worden de volgende voorwaarden aan het gebruik van de vergunning gekoppeld:

1° tijdens de in de afwijking aangegeven schoontijd wordt de tijdelijke natuur niet verwijderd

In deze periode planten de meeste soorten zich voort. Om de mogelijkheden tot verspreiding van de soorten en de effectiviteit van het concept voor de biodiversiteit te maximaliseren mag de voortplanting in deze periode niet worden verstoord. Als algemene regel omvat de schoontijd de periode van 1 april tot 1 augustus. Is de kans op de aanwezigheid van enkele specifieke beschermde soorten voldoende groot, dan kan deze periode worden aangepast.

2° indien relevant wordt in de afwijking aangegeven dat het Agentschap voor Natuur en Bos de mogelijkheid moet krijgen om tijdig een translocatie van een deel van een aanwezige populatie van soorten waarvoor dit zinvol en praktisch mogelijk is, uit te voeren of te laten uitvoeren op de voor de betrokken soort meest aangewezen manier

3° om de voorgaande voorwaarden te kunnen controleren moet de verwijdering van de tijdelijke natuur gemeld worden aan het Agentschap voor Natuur en Bos uiterlijk één maand voor de start van de verwijdering

4° mocht in de loop van het project blijken dat er een ecologische val optreedt, zal er in overleg tussen het Agentschap voor Natuur en Bos en de vergunningshouder een oplossing worden gezocht. Als blijkt dat een oplossing ecologisch niet mogelijk of praktisch niet haalbaar is, kan de vergunning worden ingetrokken en wordt het tijdelijke natuurproject vervroegd stopgezet.