LIFE 3n-Stierkikker

Amerikaans stierkikker

De Amerikaanse stierkikker is een zeer grote en vraatzuchtige Noord-Amerikaanse kikker. In zijn oorspronkelijk verspreidingsgebied heeft hij vijanden zoals de Amerikaanse krokodil, de alligator, bijtschildpadden en wasberen. In onze streken heeft hij die vijanden niet, waardoor hij zich ongehinderd kan voortplanten.

Als de Amerikaanse stierkikker bij ons in de vrije natuur terechtkomt, koloniseert en domineert hij snel volledige vijvers. De stierkikker eet of verdringt onder meer inheemse amfibieën zoals de groene kikker, de bruine kikker en de kleine watersalamander. Hij eet ook vissen, kuikens van watervogels zoals waterhoen en verschillende eendensoorten, muizen en jongen van kleine zoogdieren.

De Amerikaanse stierkikker kan, zoals veel andere amfibieën, drager zijn van een schimmel en een virus. Zelf heeft hij daar weinig last van, maar inheemse amfibieën, zoals de zeldzame vroedmeesterpad en de vuursalamander, worden er via besmet water ziek van en sterven erdoor.

De Amerikaanse stierkikker staat op de internationale en de Europese lijst van ‘de 100 ergste invasieve soorten’.

Ontsnapt uit kwekerijen en privévijvers

De Amerikaanse stierkikker werd in Europa ingevoerd voor de kweek van kikkerbillen. Sommige stierkikkers ontsnapten en kwamen in de natuur terecht. Daarnaast werden er kikkerlarven ook als bijproduct over grote delen van Europa getransporteerd samen met levende vis, die bestemd was voor aquacultuur, tuinverfraaiing of de hengelsport. Begin jaren 1990 waren de stierkikkerlarven in onze streken te koop in dierenspeciaalzaken en tuincentra. Zo zouden er tienduizenden larven in tuinvijvers zijn terechtgekomen. Maar larven krijgen poten. Omdat de meeste tuinen en vijvers in onze streken geen geschikte kikkerbiotopen zijn, zochten en zoeken die stierkikkers vrij snel andere waterbiotopen op, die ze dan koloniseren. Vaak gaat het om visvijvers en dergelijke, wateren die sterk door de mens verstoord zijn. Een deel van de kikkers en de larven werd wellicht ook door particulieren uit hun vijver of aquarium ‘verhuisd’ naar de vrije natuur.

Waar zit de Amerikaanse stierkikker?

In Vlaanderen vindt men Amerikaanse stierkikkers die zich voortplanten:

  • in enkele geïsoleerde populaties in Kasterlee, Hoogstraten, Arendonk en Huldenberg
  • sinds een tiental jaar in een groeiende populatie centraal in de provincie Antwerpen in de Grote Netevallei van Balen tot Nijlen. Van daaruit breidt de soort zich verder uit.

Hoe bestrijden?

De traditionele bestrijding met de bestaande technieken zoals fuiken plaatsen en vijvers leeglaten, is niet meer voldoende. Het LIFE-project 3n-Stierkikker combineert verschillende bestrijdingstechnieken om de verspreiding van Amerikaanse stierkikker in Vlaanderen te stoppen.

Voor de geïsoleerde populaties in Kasterlee, Hoogstraten, Arendonk en Huldenberg kiezen we voor de traditionele bestrijding met fuiken.  In de jaren nadien is nazorg essentieel opdat de voortplanting niet opnieuw begint en om individuen te kunnen verwijderen die misschien zijn achtergebleven.
        
In de Grote Netevallei waar de populaties van Amerikaanse stierkikker verbonden zijn door een netwerk van vijvertjes is die traditionele bestrijdingstechniek niet meer haalbaar. Hier zal het Life-project experimenteren met het uitzetten van steriele triploïde (3n) kikkers in enkele omheinde vijvers. In een 3n kikker komen in de celkern van elk chromosoom drie exemplaren voor ipv de normale 2. Na jaren onderzoek zijn de wetenschappers van Hogeschool PXL erin geslaagd om steriele exemplaren te kweken. De steriele stierkikkerlarven worden hier tijdelijk vanaf mei tot oktober in de vijvers in de Straalmolen in speciale kooiconstructies gezet om ze verder te laten opgroeien tot volwassen exemplaren. Na enkele jaren opgroeien in een drietal vijvers komen ze in een aantal vijvers waar ze in competitie kunnen gaan met de vruchtbare kikkers. Zo kunnen we de stierkikkerpopulatie op een duurzame en diervriendelijke manier inperken omdat heel wat legsels door de bevruchting door steriele mannetjes mislukken.

Heb je een Amerikaanse stierkikker gezien of gehoord? Meld het!

Bestrijdingsacties of het herstel van het natuurlijk evenwicht in bepaalde leefgebieden is nutteloos als er tegelijkertijd nieuwe Amerikaanse stierkikkers in de natuur terechtkomen. Het is dus beter en goedkoper om nieuwe ‘introducties’ te verhinderen dan om de soort bestrijden.

Het is belangrijk dat we nieuwe locaties met Amerikaanse stierkikkers direct kunnen aanpakken. Heb je een Amerikaanse stierkikker gezien of gehoord? Geef het dan door op www.waarnemingen.be.

Hoe kan je de Amerikaanse stierkikker herkennen?

  • De Amerikaanse stierkikker is vooral aan het geluid goed te herkennen. De mannelijke stierkikker loeit als een rund, zijn naam is dus niet gestolen. Let wel op: ook ‘groene kikkers’ zoals de bastaardkikker en de meerkikker kunnen veel lawaai maken. Zij worden daarom al eens met stierkikkers verward;
  • Het is een forse (22 cm, in Vlaanderen tot 560 g) bruingroene kikker;
  • Met een groot trommelvlies (zo groot als oog bij vrouwtjes, dubbel zo groot bij mannetjes);
  • Mannetjes hebben een keelkwaakblaas (inheemse kikkers hebben twee wangkwaakblazen);
  • Olijfgroene tot bruine bovendelen, zonder lengtestreep midden op rug en zonder ruglijsten;
  • De kikkervissen van Amerikaanse stierkikker worden zeer groot, tot 16 cm lang. Het duurt twee tot drie jaar voor een kikkervis tot volwassen stierkikker is uitgegroeid. Ze overwinteren in het water nabij de bodem. Verwar de stierkikkervissen niet met de kikkervissen (larven) van de groene kikker. Raadpleeg de herkenningskaart >


        
(foto links: stierkikkerlarve - foto rechts: groene kikker)

Meer info over de Amerikaanse stierkikker: