LIFE-project FLANDRE

Vordering van de uitvoering van het projectprogramma

A. Voorbereidende acties en beheerplannen

  • A.1&2. Richtinggevend natuurbeheerplan en juridische basis voor grensoverschrijdende samenwerking en bescherming als een transnationaal natuurpark van de duinen tussen Dunkerque (Frankrijk) en Westende (België). 
    • De studieopdracht werd toegewezen aan een consortium bestaande uit de West-Vlaamse Intercommunale, het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek, het Centre Permanent d’Initiatives pour l’Environnement de Flandre Maritime en eCoast. Ze loopt van 1 oktober 2015 tot 1 december 2017.
  • A.3. Beheerplannen voor verscheidene recent verworven duingebieden aan de Vlaamse Westkust (België).
    • De studieopdracht werd toegewezen aan het consortium West-Vlaamse Intercommunale en Natuurpunt Studie VZW en loopt van 12 oktober 2015 tot het najaar 2017. Ze heeft betrekking op een totale oppervlakte duingebieden van 319 ha die recent verworven of in beheer genomen werden door het Agentschap voor Natuur en Bos en verspreid liggen over het grondgebied van de gemeenten Koksijde (245 ha), Nieuwpoort (29 ha) en Middelkerke (deelgemeente Westende, 45 ha). De verkennende nota en het tussentijds rapport van het beheerplan werden op 14 april 2016 en 26 januari 2017 besproken door een werkgroep ad hoc samengesteld door vertegenwoordigers van o.a. de betrokken gemeenten, de provincie, de IWVA, diverse betrokken Vlaamse overheidsdiensten en NGO’s alsook wetenschappelijke experten. Door de herwerking van het tussentijds rapport op basis van de besprekingen in de werkgroep ad hoc kwam het ontwerp van beheerplan tot stand. 
       

      In het ontwerp van beheerplan worden doortastende maatregelen voorgesteld om de natuurkwaliteit van verscheidene duingebieden die beheerd worden door ANB sterk te verbeteren en een duurzame toegankelijkheid  voor wandelaars, mountainbikers en ruiters te verzekeren. Op de infomomenten kreeg het publiek alle gelegenheid vragen te stellen en in dialoog te treden met de ontwerpers van het beheerplan en de natuurbeheerders van het ANB.

      De infoavond op 25 april 2017 in het cultureel centrum ‘Casino’ te Koksijde omtrent de voorgestelde inrichting van diverse duingebieden op het grondgebied van Koksijde werd bijgewoond door ruim 50 toehoorders. Aan de geleide wandelingen naar de Koksijdse duingebieden ‘Belvédèreduinen’, ‘Schipgatduinen’ en ‘Oostvoorduinen’ op zaterdag 13 en zondag 21 mei namen telkens  15 tot 30 personen deel.

      Beheerplan-infowandeling door de Oostvoorduinen (21 mei 2017)

      De infodagen omtrent het beheerplan voor de Simliduinen te Nieuwpoort op zaterdag 11 maart en voor de Sint-Laureinsduinen te Westende op zaterdag 18 maart 2017 genoten van een mooie opkomst van respectievelijk 30 en 25 deelnemers, telkens in hoofdzaak omwonenden van deze domeinen.



      De deelnemers aan de informatiewandelingen luisteren aandachtig naar de uitleg die bioloog Eric Cosyns (Wvi) op het terrein verschaft omtrent het ontwerp van beheerplan.

      Het ontwerp van beheerplan en van toegankelijkheidsregeling  werd ook onderworpen aan een openbare consultatie die liep van 28 april tot en met 29 mei 2017. Tijdens deze periode lag het voormeld document ter inzage op de betrokken diensten van de gemeenten Koksijde, Nieuwpoort en Middelkerke.

B. Verwerving van gronden

  • B.1. Verwerving van 30 ha duinen in het Europees Habitatgebied ‘Duingebieden inclusief IJzermonding en Zwin’ (België)
    • Het Agentschap voor Natuur en  Bos heeft sinds de start van het FLANDRE LIFE+ Natuurproject op 2 september 2013 aan de Westkust in totaal reeds 41 hectare 35 are 71 centiare aangekocht, verspreid over:
      - 21 percelen in De Panne, met een gezamenlijke oppervlakte van 3 ha 47 a 49 ca;
      - 52 percelen in Koksijde, met een gezamenlijke oppervlakte van 26 ha 46 a 63 ca;
      - 1 1 percelen in Nieuwpoort, met een oppervlakte van 1 1 ha 41 a 59 ca;

      Al deze percelen duingrond werden tussen 1 januari 2014 en 27 januari 2017door middel van 34 akten aangekocht van privéeigenaars, waaronder veelal onverdeeldheden.
      De oppervlaktedoelstelling van actie B.1 is dus ruimschoots behaald, maar het Agentschap voor Natuur en Bos blijft verder duingronden aankopen aan de Westkust.

  • B.2. Verwerving van 58,3 ha duinen in en rond de Europese Habitatgebieden ‘Dunes de la Plaine Maritime Flamande’ en ‘Dunes Flandriennes décalcifiées de Ghyvelde’ (Frankrijk)
    • Sinds de start van het project, heeft de Conservatoire du Littoral 14 hectare 97 are 62 centiare duingrond die verspreid liggen over het grondgebied van de gemeenten Leffrinckoucke, Bray-dunes en Zuydcoote verworven door middel van 8 aankoopakten.

C. Concrete natuurinrichting- en beheermaatregelen

  • C.1. Herstel van een vochtige duinpanne en aanleg van poelen in de Oostvoorduinen te Koksijde (België)
    • In dit meer dan 1000 jaar oud duingebied werden tijdens de 19de eeuw duintjes en duinpannetjes genivelleerd tot akkers. Daarna werden deze akkers decennialang bemest. Om een voor het herstel van de natuurlijke voedsel-mijdende habitattypes ‘vochtige duinvallei’ en ‘grijze duinen’ (droge duingraslanden) alsook van het voortplantingsbiotoop van de Rugstreeppad gunstige uitgangssituatie te creëren, moesten de te sterk met meststoffen verrijkte bovenste bodemlagen afgegraven worden, en dit over een oppervlakte van ongeveer 2 hectare,. Deze grondwerken vingen aan op 1 september en eindigden medio november 2015. Nadien werden populieren die door hun bladval en schaduw het herstel van de natuurlijke habitattypes hypothekeerden verwijderd. Tenslotte werden vee-kerende afsluitingen geplaatst om een begrazingsbeheer van het herstelde terrein door runderen mogelijk te maken. Het publiek kon reeds kennis maken met de op deze site herstelde natuur door deel te nemen aan door het LIFE FLANDRE team geleide wandelingen op 9 juli 2016, 20 augustus 2016 en 21 mei 2017 . Op zondag 16 juli 2017 volgt een nieuwe geleide wandeling op deze site (zie ook onthaalpagina).

  • C.2. Verwijdering van struweel om aan het open duinlandschap verbonden habitats te herstellen in ‘Dune du Perroquet’, ‘Dune Marchand’ en ‘Dune Dewulf’ (Frankrijk)
    • Tijdens het winterseizoen 2016-2017 werden door het Département du Nord zo’n 10,5 hectare bijkomend vrijgemaakt van struweel in de ‘Dune Dewulf’. Hiermee komt de teller van de sinds de start van het project van struikgewas vrijgemaakte oppervlakte op in totaal 22,2 ha.

      Foto: door duindoorn en wilgen volledig overwoekerde duinpan in de "Dune Dewulf"


      Foto: dezelfde duinpan in de "Dune Dewulf" na verwijdering van het struikgewas. Let op de poel.

  • C.3. Inrichting van begrazingseenheden in ‘Dune du Perroquet’ en ‘Dune Dewulf’ (Frankrijk)
  • C.4. Herstel en beheer van zoomruigten in ‘Dune du Perroquet’ en ‘Dune Dewulf’ (Frankrijk)
    • Tijdens het winterseizoen 2016-2017 werd door het Département du Nord in de ‘Dune Dewulf’ de nodige werken uitgevoerd om 0,6 ha zoomruigten ten behoeve van de Nauwe korfslak te herstellen.
  • C.5. Uitgraven van 10 poelen in ‘Dune du Perroquet’ en ‘Dune Dewulf’ (Frankrijk)
    • Tijdens het winterhalfjaar 2016-2017 werden door het Département du Nord 5 nieuwe poelen uitgegraven in de ‘Dune Dewulf’ als aquatisch biotoop van Kamsalamander en Rugstreeppad.

      Foto: nieuwe poel in de "Dune Dewulf" (februari 2017)
  • C.6. Aanleg van een wandelpad en plaatsing van omheiningen om de recreatieve toegang tot een deel van de ‘Dune Dewulf’ dat zal verworven worden door de Conservatoire du Littoral te geleiden (Frankrijk)
  • C.7&8. Beheer van de duinen die verworven werden in het kader van de acties B.1 (België) en B.2 (Frankrijk)

D. Monitoring van het impact van de acties van het project

  • D.1&2. Evaluatie van het socio-economisch impact op de lokale economie en bevolking alsook op het herstel van de ecosysteemdiensten (België en Frankrijk)
    • Het door het consortium Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO), Universiteit Antwerpen en Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek uitgewerkt startrapport, dat de situatie bij de aanvang van het FLANDRE LIFE+ Natuurproject beschrijft, werd op 11 december 2015 voorgesteld aan het adviserend comité.
  • D.3. Permanente Inventarisatie van de Natuurreservaten aan de Kust ‘PINK’ (België)
    • Het eindrapport van deze wetenschappelijke monitoringsstudie werd door het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek ingediend  bij het Agentschap voor Natuur en Bos op 7 april 2015. De monitoring van het beheer van de duindomeinen langs de kust wordt voortgezet in het kader van het studieproject “Beheer-Evaluatie Kust” dat duurt tot 2019.
  • D.4. Fotografische monitoring van de zones die vrijgemaakt werden van struweel (Frankrijk)
    • Er werden luchtfoto’s gemaakt tijdens het laatste trimester van 2014.
  • D.5. Botanische monitoring van de zones die werden vrijgemaakt van struweel (actie C.2) en onderworpen zijn aan beweiding door grote grazers (actie C.3) (Frankrijk)
    • Deze studie wordt uitgevoerd door de Conservatoire Botanique National de Bailleul in opdracht van het Département du Nord. Het veldwerk dat moet dienen voor het karteren van vegetaties en belangrijke plantensoorten voor de uitvoering van de werken vond plaats tijdens de zomer 2015.
  • D.6. Evaluatie van het impact van de acties C.2 en C.4 op de populaties van Nauwe korfslak (Frankrijk)
    • Het rapport van de toestand van de populaties Nauwe korfslak voor de uitvoering van de werken werd door het studiebureau Biotope ingediend bij het Département du Nord in het najaar 2015. Van de 118 proefvlakken van 4 m2 waren er 87 proefvlakken waarin de aanwezigheid van Nauwe korfslak werd vastgesteld. Hiervan bevatten 42 proefvlakken levende of verse exemplaren.
  • D.7. Monitoring van het impact van de acties C.2 en C.5 op de populaties Kamsalamander
    • Uit het rapport omtrent de toestand van de populatie Kamsalamander in de noord-Franse duinen voor de uitvoering van de werken, dat door het studiebureau Biotope in het najaar 2015 werd ingediend bij het Département du Nord, blijkt dat de Kamsalamander aanwezig is in de 3 bestudeerde duingebieden (‘Dune Dewulf’, ‘Dune Marchand’ en ‘Dune du Perroquet’). Tijdens 10 veldwerk-sessies werden 453 exemplaren aangetroffen, waaronder zowel jonge als oudere individuen, waaruit wordt afgeleid dat de populatie gezond is.

E. Publiek bewustzijn en verspreiding van resultaten

  • E.1&2. Informatiefolder omtrent het toekomstig grensoverschrijdend kust-natuurpark tussen Dunkerque en Westende (België en Frankrijk)
    • De folder is beschikbaar in 4 talen (Nederlands, Frans, Engels en Duits). Download de folder via de link op de onthaalpagina van de LIFE+ Nature FLANDRE website.
  • E.3. Website van het LIFE+ Natuurproject ‘FLANDRE’ en omtrent het toekomstig grensoverschrijdend natuurpark tussen Dunkerque en Westende
  • E.4. Grensoverschrijdend informatiemarkt omtrent het LIFE+ Natuurproject ‘FLANDRE’ met tijdelijke tentoonstelling in het bezoekerscentrum ‘De Nachtegaal’ te De Panne (België)
    • De mobiele tentoonstelling werd ingehuldigd in het Provinciaal Bezoekerscentrum ‘De Nachtegaal’ te De Panne op 27 februari 2015, waar het kon bezocht worden tot 27 september 2015. Nadien werd de tentoonstelling ook in Bray-dunes, Leffrinckoucke, Zuydcoote en Malo-les-Bains opgesteld. Terug in België, was de tentoonstelling van 30 maart tot 2 oktober 2016 opnieuw in het Provinciaal Bezoekerscentrum ‘De Nachtegaal’ en van 3 oktober tot en met 29 december 2016 in het Cultureel Centrum ‘Ysara’ te Nieuwpoort te bezichtigen. Nu kan de tentoonstelling nog tot 18 juni 2017 bezocht worden in het IWVA-bezoekerscentrum ‘De Doornpanne’ te Koksijde (zie ook de onthaalpagina van deze website).
  • E.5. Internationale tweedaagse workshop omtrent het beheer van kustduin-habitats, inclusief gepubliceerd referatenboek (netwerking met andere LIFE en/of niet-LIFE natuurprojecten)
  • E.6. Werfborden met informatie omtrent het LIFE+ Natuurproject ‘FLANDRE’ op de werf van de actie C.1. Herstel van een vochtige duinpanne en aanleg van poelen in de Oostvoorduinen te Koksijde (België)
    • Het werfbord werd voor de aanvang van de werken op de werf langs de Kartuizerstraat te Oostduinkerke geplaatst, waar het nog steeds staat.

      Benevens het werfbord, zorgden ook de door het LIFE+ FLANDRE projectteam geleide wandelingen door de Oostvoorduinen-Oost voor de nodige publieke aandacht voor de uitgevoerde natuurherstelwerken. Op zaterdag 9 juli en zaterdag 20 augustus 2016 namen telkens een 30-tal belangstellenden deel aan de 2 wandelingen die geleid werden door LIFE+ FLANDRE projectleider Jean-Louis Herrier en boswachters Guy Vileyn en Johan Lamaire doorheen het natuurdomein “Oostvoorduinen-Oost”. In het kader van het LIFE+ Natuurproject FLANDRE werd dit ANB-domein in 2015 uitgebreid door de aankoop van 15 hectare (actie B.1) die voorheen privé-eigendom waren en vonden er ingrijpende natuurherstelwerken plaats tijdens het winterhalfjaar 2015-2016 (actie C.1). Het groot aantal deelnemers aan de 2 excursies van de zomer 2016 moedigde het Agentschap Natuur en Bos aan om ook in 2017 weer geleide bezoeken aan de voornaamste bij het LIFE+ FLANDRE natuurproject betrokken duingebieden te organiseren.

  • E.7. Educatief programma van nabuurschap met de plaatselijke gemeenschappen, in het bijzonder de scholen (Frankrijk)
    • Tijdens het voorjaar en de zomer 2015 werden 4 wandelingen geleid door de wachters van het Département du Nord. Van april tot juli 2016 werden 5 geleide wandelingen gewijd aan LIFE+ FLANDRE. Tijdens de lente en zomer 2017 krijgt het breed publiek weer de mogelijkheid LIFE+ FLANDRE op het terrein te ontdekken tijdens 5 geleide wandelingen: op 23 april in de Dune Marchand (Bray-Dunes), op 24 mei in de Dune Dewulf (Leffrinckoucke), op 25 juni in de Dune du Perroquet (Bray-Dunes), op 28 juni en 12 juli telkens in de Dune Marchand (Zuydcoote) (meer details op de onthaalpagina van deze webiste).
  • E.8. Lekenrapport

F. Globale projectwerking en monitoring van de voortgang van het project

Bezoek van de Europese Commissie
Een delegatie van de Europese Commissie bezocht onder belangstelling van de lokale pers op 10 augustus de herstelde duinpannetjes in  de “Oostvoorduinen” in Oostduinkerke (België, actie C.1) en op 11 augustus de ontstruweelde en nog te ontstruwelen terreinen in de “Dune du Perroquet” in Bray-Dunes (Frankrijk, actie C.2). Het project startte in 2013 en met de uitvoeringsperiode halfweg kwamen Europese commissieafgevaardigde Simon Goss en monitor Jean-Paul Herremans van het Europees adviesbureau NEEMO polshoogte nemen. In Bray-Dunes werden zij ontvangen door de Vice-président de l’Environnement van het Département du Nord, Paul Christophe.

Van links naar rechts: Simon Goss (European Commission), Bénédicte Lemaire (Département du Nord), Jean-Paul Herremans (NEEMO) & Marc Leten (Agentschap Natuur en Bos).

  • F.1, 2 & 3. LIFE+ Natuur ‘FLANDRE’ project team: ANB + Département du Nord + Conservatoire du Littoral
  • F.4. LIFE+ Natuur ‘FLANDRE’ Adviserend Comité (networking activiteit)
    • In november 2013 werden 46 (27 Franse en 19 Belgische) vertegenwoordigers van de betrokken openbare besturen, wetenschappelijke instellingen en niet-gouvernementele natuurbehoud-organisaties uitgenodigd deel uit te maken van het adviescomité van het LIFE+12 Natuurproject “FLANDRE”. 44 (27 Franse en 17 Belgische) van die personen aanvaardden toe te treden tot het comité. De eerste bijeenkomst van dat adviescomité vond plaats op 7 mei 2014 te Zuydcoote (Frankrijk). De tweede bijeenkomst van het adviescomité werd gehouden op 11 december 2015 te Koksijde (België). De derde bijeenkomst is op 9 november 2016 opnieuw te Zuydcoote doorgegaan. Voor meer informatie: zie de startpagina van deze LIFE+ FLANDRE website.
  • F.5. After-LIFE beheerplan